To jednak jest prehistoryczny mózg

Pod koniec 2008 r. światowe media obiegła informacja o odkryciu w Wielkiej Brytanii czaszki sprzed dwóch tysięcy lat we wnętrzu której była żółta substancja wyglądająca jak skurczony mózg. Teraz ukazały się wyniki badań tego znaleziska. Okazuje się, że rzeczywiście jest to ludzki mózg.

Mózg sprzed 2500 lat po oczyszczeniu. Fot. University of York

Czaszka z niecodzienną zawartością wpadła w ręce naukowców z Uniwersytetu w Yorku podczas wykopalisk związanych z wartą 750 mln funtów rozbudową kampusu tej uczelni w Heslington (wieś wchodząca w skład aglomeracji Yorku).

Badaniem znaleziska zajął się specjalny interdyscyplinarny zespół w skład którego weszli archeolodzy, chemicy, bioarcheolodzy i neurolodzy z Uniwersytetu w Yorku i Uniwersytetu w Bradford.

W oparciu o ślady na kościach naukowcy ustalili, że mężczyzna, do którego należy czaszka, został najprawdopodobniej powieszony po czym odcięto mu głowę. Pochowano ją oddzielnie od reszty ciała, którego archeolodzy nie znaleźli. Ofiara miała jakieś 26-45 lat.

Datowania radiowęglowe wykazały, że egzekucja miała miejsce najpewniej między 673 a 482 r. p.n.e.

Badacze uzyskali również sekwencję DNA mężczyzny, która pasowało tylko do sekwencji pochodzących od kilku osób z Toskanii i Bliskiego Wschodu.

Prześwietlenie czaszki z Heslington. Ciemniejszy obszar w jej wnętrzu to skurczony mózg. Fot. University of York

Jednak najwięcej uwagi badacze włożyli w próbę ustalenia, dlaczego mózg przetrwał tyle czasu. Zazwyczaj bowiem jego tkanki ulegają rozkładowi jako pierwsze. Tymczasem w tym wypadku ze wszystkich miękkich części ciała zachował się tylko mózg. Badacze nie znaleźli żadnych fragmentów skóry, włosów itp.

Zaawansowane analizy pozostałości mózgu wykazały obecność różnych lipidów i białek charakterystycznych dla tego organu. Trwają badania mające ustalić, czy mieszkanka tych substancji mogła mieć wpływ na zachowanie się mózgu.

Jak podkreślają naukowcy są to najbardziej zaawansowane badania jakie kiedykolwiek prowadzono nad mózgiem znalezionym w pochowanych szczątkach. – Dzięki nim zaczynamy naprawdę rozumieć , dlaczego mózg może czasami przetrwać tysiące lat dłużej niż inne miękkie tkanki – mówi kierująca badaniami Sonia O’Connor z Uniwersytetu w Bradford.

Dotychczasowe badania wykluczyły, by głowę ofiary poddano balsamowaniu albo wędzeniu. Zdaniem O’Connor kluczowe było to, że głowę pochowano wkrótce po egzekucji w drobnoziarnistych osadach beztlenowych. – Jest to charakterystyczny i niezwykły ciąg zdarzeń, który można uznać za wyjaśnienie wyjątkowego zachowania mózgu – uważa badaczka.

Naukowcy analizują również inne przypadki odkrycia pradawnych mózgów, by uzyskać więcej danych. Znalezisko z Wielkiej Brytanii nie jest bowiem czymś bardzo wyjątkowym.

Najstarsze zachowane fragmenty mózgów mają około 7-8 tys. lat. Znaleziono je aż w 91 czaszkach z torfowiska Windover Bog, gdzie odkryto szczątki 168 osób. Masowe skupiska dawnych mózgów znane są też z Europy. W Cornaux w Szwajcarii w kanale Zihl znaleziono pod resztkami drewnianego mostu szkielety 18 osób sprzed około 2-2,5 tys. lat, które zginęły podczas powodzi. U wszystkich zachowały się mózgi, choć inne tkanki miękkie uległy rozkładowi. Na średniowiecznym cmentarzysku w Swendborgu na duńskiej wyspie Funen z 74 wykopanych zmarłych aż 56 miało zachowane mózgi. Kolejny taki masowy przypadek zachowania się mózgów to średniowieczny cmentarz w Kingston-upon-Hull w Wielkiej Brytanii, gdzie odkryto 25 mózgów u około 250 zmarłych. Na średniowiecznym cmentarzysku w Aalborgu w Danii odkryto zaś 10 mózgów. Oprócz tego co najmniej kilka razy w ostatnich 50 latach znaleziono pojedyncze mózgi.

Wyniki badań mózgu z Heslington ukazały się w Journal of Archaeological Science.

O’Connor, S., Ali, E., Al-Sabah, S., Anwar, D., Bergström, E., Brown, K., Buckberry, J., Buckley, S., Collins, M., & Denton, J. (2011). Exceptional preservation of a prehistoric human brain from Heslington, Yorkshire, UK. Journal of Archaeological Science DOI: 10.1016/j.jas.2011.02.030

Dostępny jest też komunikat prasowy Uniwersytetu w Yorku.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 30.03.2011.

komentarze 2 to “To jednak jest prehistoryczny mózg”

  1. Smacznego!

  2. Nie mieli TV mieli mózgi – po współczesnym Homo Sapiens pozostaną tylko ślady wyłupiastych oczu ;-)

    A tak na serio to REWELACYJNY materiał.

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s