Ukazały się publikacje pioniera polskiej egiptologii

Do dziś nie udało się zebrać pełnej bibliografii pierwszego polskiego egiptologa – Tadeusza Smoleńskiego (1884-1909). Jednak dwóch krakowskich naukowców – prof. Joachim Śliwa i dr Leszek Zinkow – postanowiło przygotować wybór jego najciekawszych publikacji w setną rocznicę jego śmierci. Książka „Tadeusz Smoleński 1884-1909. Pisma naukowe i publicystyczne” ukazała się właśnie nakładem wydawnictwa Księgarnia Akademicka i Polskiej Akademii Umiejętności.

Dotychczas badacze naliczyli przeszło 300 publikacji autorstwa Tadeusza Smoleńskiego. Są wśród nich własne próby literackie, publicystyka, liczne recenzje, studia z zakresu historii XVI-XVII wieku i dziejów najnowszych oraz kilkadziesiąt prac z zakresu egiptologii – raporty wykopaliskowe, sprawozdania, analizy zagadnień.

Publikacja składa się z ośmiu części poprzedzonych obszerną notą biograficzną na temat przedwcześnie zmarłego – w wieku zaledwie 25 lat – pioniera polskiej egiptologii. Tutaj również znajduje się podzielona tematycznie bibliografia młodego badacza – na tyle pełna, na ile pozwala obecny stan wiedzy,

Trzon książki stanowią oryginalne publikacje Smoleńskiego. „Ze względu na charakter wydania do minimum ograniczono redakcyjne ingerencje w teksty Smoleńskiego. () Należy wobec tego podkreślić i zastrzec, że przypomniane poniżej prace Smoleńskiego oddają stan badań i wiedzy egiptologicznej (także etnograficznej, socjologicznej, antropologicznej etc.) z początków zeszłego stulecia i jako takie mają głównie wartość dokumentalną” – podkreślają redaktorzy tomu.

Niektóre z tekstów przedrukowano w formie reprintów. Cennym uzupełnienie tekstów są oryginalne rysunki Smoleńskiego – to zarówno dokumentacja archeologiczna, jak i szkice ilustrujące jego skrzętnie prowadzony przez większość życia dziennik.

W wyborze dominują teksty napisane w języku polskim, ale są również publikacje francuskojęzyczne.

Opublikowane w książce teksty Smoleńskiego ukazują szerokie spektrum zainteresowań młodego badacza. Oprócz publikacji stricte sprawozdawczych (cz. I – Prace wykopaliskowe w Egipcie) w kolejnych rozdziałach zapoznajemy się z jego autorskimi przekładami i studiami filologicznymi. Ciekawostką jest mało znane w środowisku egiptologicznym tłumaczenie Smoleńskiego jednego z utworów z papirusu Westcar (znanego jako „Opowiadania o cudownych zdarzeniach”), dotyczącego słynnego budowniczego największej egipskiej piramidy – Cheopsa.

Redaktorzy przeznaczyli wiele miejsca na teksty umieszczone w rozdziale „Starożytny Egipt i Bliski Wschód: stan badań”. Tutaj można przeczytać artykuły Smoleńskiego z lat 1905-1907 publikowane w polskich periodykach.

Zmysł bystrego obserwatora połączony z niewątpliwym temperamentem publicysty, zdaniem redaktorów tomu sprawił, że szczególnie interesujące są korespondencje Smoleńskiego słane do lwowskiego „Słowa Polskiego”, zamieszczone w części „Współczesny Egipt i Bliski Wschód”. To dzięki nim archeolog wspomagał własny, skromny budżet.

Oprócz niewątpliwych zasług na polu archeologii, Smoleński pokazał również talenty etnologiczne. Spostrzeżenia tej natury poczynił zwłaszcza w czasie intensywnych prac wykopaliskowych w Środkowym Egipcie w Szarunie i Gamhud, kiedy miał okazję blisko poznać lokalną społeczność. Dlatego Śliwa i Zinkow zdecydowali się przytoczyć publikacje „ludoznawcze” w rozdziale „Pisma etnograficzno-kulturoznawcze” zamieszczone przez Smoleńskiego m.in. w magazynie „Lud. Kwartalniku Etnograficznym”.

Ciekawostką jest rozdział VII, w którym pojawiają się poezje Smoleńskiego – zarówno własne próby, jak i tłumaczenia.

Książkę zamyka zbiór nekrologów i wspomnień pośmiertnych. Otwiera go tekst Gastona Maspero – szefa egipskiej Służby Zabytków w Egipcie w latach 1899-1914. Smoleński był jego bliskim współpracownikiem. „Nigdy w czasie mej działalności nie zdarzyło mi się spotkać ucznia tak szybko i nagle przyswajającego sobie zasady naszej nauki. Po ośmiu miesiącach był on już w stanie odcyfrowywać i interpretować poprawnie napisy na pomnikach” – deklarował Maspero. Taka pochwała od samego Maspero była naprawdę nobilitacją w środowisku egiptologicznym.

Wydanie książki dofinansowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Polska Akademia Umiejętności.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 14.03.2011.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s