Tyrannosaurus rex: hiena epoki dinozaurów

Przez dziesięciolecia wielki Tyranosaurus rex był symbolem drapieżnych dinozaurów i gadzim odpowiednikiem króla zwierząt lwa. Jednak w ostatnich latach naukowcy coraz częściej psuli mu wizerunek oskarżeniami o padlinożerstwo. Niedawno w PLoS One ukazała się kolejna praca poświęcona temu zagadnieniu. Jej autorzy porównują słynnego dinozaura do hieny.

Amerykańscy badacze powołują się na wyniki liczenia dinozaurów, których kości znaleziono w skałach formacji Hell Creek w stanie Montana datowanej na 95-65 mln lat temu. – W naszym spisie T. rex znalazł się bardzo wysoko, dorównując liczebnością roślinożernemu Edmontosaurus, którego wielu uważało za główną zwierzynę łowną tego tyranozaura. To oznacza, że nie był gepardem ani lwem. Był bardziej jak hiena – komentuje John Horner, paleontolog z muzeum w Bozeman (Montana, USA) i profesor Uniwersytetu Stanu Montana.

Porównanie z hieną wynika z tego, że Tyrannosaurus rex był zbyt liczny, by jak klasyczne drapieżniki bazować jedynie na upolowanych przez siebie żywych zwierzętach. W ocenie badaczy był on najpewniej oportunistą w kwestii zdobywania pożywienia. Podobnie jak hieny czy sępy, jadł wszystko to, co do jedzenia się nadawało, włącznie z padliną.

Badacze powołują się na współczesne statystyki. Zazwyczaj populacja głównych drapieżników stanowi jedną trzecią bądź jedną czwartą populacji ich zwierzyny łownej. Oportunistów, takich jak hiena, może być natomiast dwa razy więcej niż głównego drapieżnika. – Jeśli policzy się wszystkie lwy, lamparty i gepardy w Serengeti, to wciąż będzie ich mniej niż hien, gdyż hieny mają dużo więcej źródeł pożywienia – tłumaczy Horner.

Formacja Hall Creek ma 100 m grubości i powierzchnię 1000 km kwadratowych. Badacze liczyli tylko szkielety składające się z co najmniej trzech kości. Wśród dużych dinozaurów najliczniejsze były triceratopsy – 72 szkielety, czyli 40 proc. całości. Na drugim miejscu znalazł się właśnie Tyrannosaurus rex – 44 szkielety (24 proc.). Trzecie miejsce zajął Edmontosaurus – 36 szkieletów (20 proc.). Na pozostałe 16 proc. złożyły się: Thescelosaurus (15 szkieletów), Ornithomimus (9) oraz Pachycephalosaurus i Ankylosaurus (po 2).

Cenzus wykazał też znaczący spadek różnorodności wśród dużych dinozaurów w ostatnim okresie ich istnienia. W warstwach sprzed 70-65 mln lat badacze znaleźli szczątki jedynie triceratopsów (23 szkielety), tyranozaurów i edmontozaurów (po 5 szkieletów).

Horner, J., Goodwin, M., & Myhrvold, N. (2011). Dinosaur Census Reveals Abundant Tyrannosaurus and Rare Ontogenetic Stages in the Upper Cretaceous Hell Creek Formation (Maastrichtian), Montana, USA PLoS ONE, 6 (2) DOI: 10.1371/journal.pone.0016574

Komunikat prasowy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

Na zdjęciu: Czaszka szkieletu Tyrannosaurus rex nazwanego Sue. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Scott Robert Anselmo.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 28.02.2011.

komentarzy 8 to “Tyrannosaurus rex: hiena epoki dinozaurów”

  1. Jeden z autorów pracy to ciekawa postać: Nathan Myhrvold był przez dłuższy czas głównym technologiem w Microsofcie, tworzył Microsoft Research, a potem niezależną firmę Intellectual Ventures, zajmującą się inweestowaniem w patenty.

  2. Czy liczba znalezionych skamielin jest reprezentatywnym odzwierciedleniem liczebności populacji do których należały osobniki których szkielety znaleziono?
    Jeżeli dobrze pamiętam rzadko który szkielet ulega fosylizacji – konieczne jest szybkie przykrycie osadami – np. zachowały się całe stada porwane przez powódź i pokryte mułem, ale zazwyczaj kości zostają rozwleczone i murszeją. Powiedzmy że stado drapieżników zabiło roślinożercę przy wodopoju. Reszta roślinożerców uciekła, przychodzi fala powodziowa, drapieżniki giną i zostają pokryte mułem. Mamy jeden szkielet roślinożercy i 5 szkieletów drapieżników. Czy to znaczy że drapieżniki przewyższały roślinożerców liczebnością?

    • Takie zdarzenie jest oczywiście możliwe. Podobnie jak porwanie stada roślinożerców :). Trzeba by dokładniej poczytać o metodologii tego spisu dinozaurów, by sprawdzić, czy jakoś badacze brali to pod uwagę, albo ustosunkowali się do takiej możliwości (może np. są tam same pojedyncze znaleziska).

  3. Innymi słowy – jak zauważono już na Dinosaur Mailing List oraz na blogu Theropoda (http://theropoda.blogspot.com/2011/02/la-teoria-di-campo-unificata-di-horner.html) – Horner wreszcie zgodził się z tymi autorami, którzy twierdzą, że T. rex zarówno aktywnie polował, jak i jadł padlinę gdy miał możliwość. Nikt przecież nigdy nie twierdził, że T. rex wyłącznie polował, a padliną gardził, za to Horner wcześniej bronił poglądu, że był on wyłącznie padlinożercą.

  4. Dziwi mnie, że w dzisiejszych czasach pokutuje jeszcze staroda
    wny podział na szlachetne drapieżniki i podłych padlinoożerców. Obecnie każdy przeciętny oglądacz discovery czy animal planet doskonale wie, że „szlachetne” lwy uwielbiają pożywiać się padliną i podkradać zdobycz innym drapieżcom (w tym paskudnym hienom, które okazują się skutecznymi drapieżnikami). 2 dorosłe „tchórzliwe” hieny bez trudu zabierają zdobycz wspaniałemu lampartowi, który zmyka przed nimi z podkulonym ogonem na drzewo. Ci podli padlinożercy hieny przy wyrównanych siłach skutecznie walczą z lwami o zdobycz i co zatkało kakało?
    Reasumee, porównanie do hieny to najwyższy zaszczyt dla każdego drapieżnika.

  5. Szymonkot – jako miłośnik wszelkich psowatych cała dusza jestem przy Hienach … ale z tego nic nie wynika!
    Osobiście nie zauważyłem żadnego wartościowania w artykule naszego gospodarza, Natomiast sprawa jest o tyle ważna że pozwala wiele rzeczy wytłumaczyć. Potężne szczęki, nie służą hienie do walki, ale do rozgryzania znalezionych kości – łowca żywi się głównie mięsem, dlatego może je mieć słabsze. Populacja łowcy ZAWSZE jest mniej liczna od populacji ofiar, natomiast padlinożercy mogą przetrwać nawet wtedy gdy populacja ofiar wyginie bez małą do szczętu.

    jako przeciętny nieoglądacz TV nie mam tak specjalistycznej wiedzy, ale z tego co mi wiadomo o lwach to podkradają zdobycz, lub zjadają świeżą padlinę !!! prawdopodobnie starsza spowodowała by u nich ostre stany chorobowe przewodu pokarmowego – tymczasem psowate żreją praktycznie wszystko … i to jest także granica między myśliwym a padlinożercą.

  6. hieny są bliżej spokrewnione z kotami niż psami sorry. Hienowate to osobna rodzina w rzędzie drapieżnych. Większość drpieżników trawi padlinę bez problemów żłądkowych, w tym koty (lampart chowa swwoją zdobycz na drzewo i pożywia się nim kilka dni w afrykańskim słońcu mięso po już kilku godzinach przestaje być świeże). Padlinożerca to zwierzę, które pożywia się tylko i wyłącznie padliną, nie chwyta żywej zdobyczy. Takim stworzeniem jest napewno sęp ale nie hiena, która poluje na żywą zdobycz równie często jak lew czy likaon. Dlatego czepiam się porównania do hieny. Widziałem film gdzie dość przekonująco udowadniano na podstawie budowy Trexa, że mógł on przypominać nieco naziemnego sępa ponieważ analogicznie miał silnie rozwinięte ośrodki odpowiedzialne za węch. Pozatym z budowy ciała wynika, że był raczej długodystansowcem niż sprinterem i te małe rączki. Reasumując odkrycia przedstawione w artykule potwierdzałyby te wczaśniejsze domniemania.

  7. Ani nie jest tak, że to wyłącznie padlinożercy mają dobry węch, ani nie jest tak, że wszystkie aktywnie polujące zwierzęta są sprinterami (jak dowodzą np. węże, warany z Komodo czy krokodyle). Te argumenty przypominają mi program na Discovery Channel, gdzie właśnie Horner wykładał coś podobnego, aby uzasadnić, że tyranozaur był wyłącznie padlinożercą. Ale jak widać, nawet Horner już zmodyfikował swoje stanowisko.

    Do tego jest np. zachowany szkielet kaczodziobego edmontozaura z zagojonymi śladami po ugryzieniu przez tyranozaura na ogonie, co świadczy o tym, że tyranozaur zaatakował żywe zwierzę, któremu jednak udało się przeżyć atak. Czyli jak najbardziej T. rex również aktywnie polował.

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s