Starożytne tężnie z Inowrocławia

Ślady najstarszych tężni, wykorzystywanych do warzenia soli, odkryli na terenie Inowrocławia (woj. kujawsko-pomorskie) naukowcy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wykopaliska wskazują, że najstarsze znane tego typu budowle działały w tym miejscu w II-IV w.

– Odnalezione przez nas ślady, podczas prowadzonych od lat systematycznych badań archeologicznych, wskazują, że na terenie obecnego Inowrocławia istniały prawdopodobnie pierwsze w Europie tężnie. Służyły one do pozyskiwania soli z wydostających się na powierzchnię, zasolonych wód gruntowych – poinformował w czwartek dr Józef Bednarczyk z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Poznańscy naukowcy natrafili podczas wykopalisk na ślady fundamentów dużych konstrukcji drewnianych. Z analizy ich ułożenia oraz towarzyszących im znalezisk, wnioskują, że były to podstawy tężni.

Największa z pięciu zlokalizowanych konstrukcji mogła mieć 37 metrów długości i 6 metrów szerokości, pozostały były nieco mniejsze.

– Z dotychczasowych badań wynika, że działały one w okresie rzymskim, między II, a początkiem IV wieku naszej ery. Oczywiście, mogły funkcjonować w różnych okresach tego przedziału czasowego – zaznaczył dr Bednarczyk.

W ocenie naukowców, zasada ich działania była zbliżona do współczesnych tego rodzaju konstrukcji, które istnieją w Polsce, m.in. w Ciechocinku i Inowrocławiu. Solanka, o początkowym stężeniu około 6 proc., spływa 2-3 razy po ramach wypełnionych gałęziami tarniny. W toku tego procesu odparowuje z niej część wody i roztwór zwiększa stężenie do ok. 25 proc., co ułatwia odzyskanie z niego czystej soli innymi metodami.

Na terenie obecnego Inowrocławia stężoną solankę prawdopodobnie odparowywano dalej podgrzewając na paleniskach. Wokół reliktów, konstrukcji, które mogły być tężniami, natrafiono na ślady ponad 200 palenisk.

– W okresie rzymskim sól pozyskiwano w rejonie basenu Morza Śródziemnego poprzez odparowywanie solanki na słońcu, dzięki sprzyjającym warunkom klimatycznym. Na terenie Małopolski, czy dalej na zachód – w Wirtembergii, Lotaryngii, solankę odparowywano podgrzewając na ogniu w wysokich cylindrach – podkreślił dr Bednarczyk.

– Jeśli chodzi o tężnie, to nie znam przypadku ich zastosowania do warzenia soli na terenie Europy ani w okresie rzymskim, ani wczesnego średniowiecza. To w pełni oryginalny pomysł i dzieło ludności zamieszkującej te tereny – dodał naukowiec.

Naukowcy z Poznania systematycznie badają najstarsze osadnictwo w rejonie Inowrocławia od lat 60. ub. wieku. Największe osiągnięcia w tym zakresie ma prof. dr hab. Aleksandra Cofta-Broniewska, b. kierownik Zakładu Prahistorii Polski Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Prowadzone przez ponad 30 lat pod jej kierunkiem badania pozwoliły na zlokalizowanie kompleksu osadniczego z okresu wpływów rzymskich (zaznaczonego na mapie Klaudiusza Ptolemeusza jako Askaukalis), zaś odkrycie warsztatów obróbki bursztynu i rogu wprowadziło nowe elementy do badań nad przebiegiem szlaku bursztynowego. Zasługą prof. Cofta-Broniewskiej było również odnalezienie wczesnośredniowiecznej warzelni soli i odtworzenie procesu technologicznego jej produkcji oraz odkrycie warsztatu produkcji szkła.

Inowrocław, zwany często „miastem na soli”, leży na dużym wsadzie solnym, który miał ogromne znaczenie dla rozwoju miasta. W 1875 r. powstało uzdrowisko, w którym do dziś wykorzystuje się do celów leczniczych miejscowe bogactwa naturalne: sól i solankę.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 28.02.2011.

Komentarze 4 to “Starożytne tężnie z Inowrocławia”

  1. „Prowadzone przez ponad 30 lat pod jej kierunkiem badania pozwoliły na zlokalizowanie kompleksu osadniczego z okresu wpływów rzymskich (zaznaczonego na mapie Klaudiusza Ptolemeusza jako Askaukalis), zaś odkrycie warsztatów obróbki bursztynu i rogu wprowadziło nowe elementy do badań nad przebiegiem szlaku bursztynowego.”
    – obawiam się, że jeśli pani profesor nie znalazła tam tabliczki o treści „ta miejscowość zwie się Auskalis” czy czegoś w tym stylu to można mówić co najwyżej o hipotetycznym zlokalizowaniu – „mapa Ptolemeusza” niestety nie jest precyzyjnym źródłem informacji, polecam lekturę: http://alehistoria.blox.pl/2010/12/ANTYCZNA-POLSKA.html, a zwłaszcza komentarz internauty spod adresu zaczynającego się na ast2, który ma bardzo ciekawe rzeczy do powiedzenia na temat mapy i możliwości jej interpretacji.

    • Nie byłbym tak pewny, czy to twierdzenie pani profesor. Dziennikarz PAP pisząc ten tekst mógł mocno uprościć przekaz naukowców. Ale co do meritum masz całkowitą rację.

  2. prawie wszystko się zgadza, tylko mała poprawka, te tereny zamieszkiwali słowianie, czyli od Łaby i Soławy na zachodzie do Wisły i Buku, a konkretnie jak nie wiesz to byli;
    Obodrzynianie, Wieletowie, Łużyczanie, Serbowie, Wielkopolanie, Ślązacy, Pomorzanie i Małopolanie, a nie jak tam jacyś mieszańcy europejscy germanie, oni zamieszkiwali tereny na zachód od Łaby i Soławy.
    A tak nawiasem mówiąc to praca na zamówienie w związku z ostatnimi badaniami genetycznymi szkieletów z okresu dwóch tysięcy lat p.n.e. z okolicy właśnie Łaby i Soławy od strony zachodniej. Wyniki tych badań to 50% szkieletów reprezentowana jest przez grupę R1a1a prasłowiańską, 35% przez 1Rb1b celtycka i I i N, i co ciekawsze nie ma tam żadnego przedstawiciela, który by reprezentował germanów, czyli metoda określająca zmiany mutacyjne – obliczeniowa zaprezentowana przez A.Klosowa się sprawdza, bo on określił tą metodą powstanie germanów z wymieszania się grup celtyckich, słowiańskich i północnych ludów.
    A co do map to radzę obejrzeć tą stronę, ale i tam jest też szowinistyczna nazwa gotlandia, którą kojarzą tylko z ludami germańskimi.
    http://www.euratlas.net/history/europe/1/index.htmlhttp://www.euratlas.net/history/europe/1/index.html
    Nie będę już przytaczać spraw, na które już powiedziałem w poprzednich postach.
    Poczytaj sobie pracę z 1838 roku to może zaświta Tobie coś w głowie, i dowiesz się o nazwach słowiańskich ludów jeszcze przed narą erą, a zobaczysz jak w ciągu 100 lat na specjalne życzenia germańców zza Łaby zmieniono przynależności danych ludów do swoich koncepcji.
    Pozdrowienia.

  3. oto adres tej strony, o którą mi chodziło
    http://books.google.pl/books?id=pEiQAAAAMAAJ&pg=PA24&lpg=PA24&dq=Cesarz+grecki+Maurycy&source=bl&ots=bMwHnRXHSp&sig=n48Q71x3AgMkVvCKhQI6i48E5u8&hl=pl&ei=21tzTZziEIzEswag-YSEDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB0Q6AEwAQ#v=onepage&q=Cesarz%20grecki%20Maurycy&f=false

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s