Złote figury z Tell el-Farcha odzyskują dawną świetność

Najcenniejsze i najbardziej spektakularne zabytki znalezione przez polskich archeologów podczas wykopalisk w ostatnich latach w Egipcie – 2 złote figury sprzed ponad 5 tys. lat – są poddawane procesowi rekonstrukcji i konserwacji w Muzeum Egipskim w Kairze.

Artefakty znaleziono w 2006 roku na stanowisku archeologicznym Tell el-Farcha we wschodniej Delcie Nilu. Wykopaliskami kierują wspólnie dr Marek Chłodnicki z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu i prof. Krzysztof Ciałowicz z Instytutu Archeologii UJ.

W momencie znalezienia obie figurki znajdowały się w stanie niemal całkowitego zniszczenia. Odkryto wiele fragmentów złotej folii, którą obłożono pierwotnie rdzeń posążków, po którym do naszych czasów nie przetrwał ślad. Ostało się również 140 złotych nitów o długości 3 mm i średnicy 1 mm, które pierwotnie łączyły poszczególne elementy folii z prawdopodobnie drewnianym rdzeniem.

Pierwszych prób rekonstrukcji dokonano tuż po znalezieniu na stanowisku – już wtedy było jasne, że odkryto pozostałości dwóch figurek – o wysokości 57 i 30 cm. Dalsze prace zmierzające do pełnej rekonstrukcji i wyeksponowania zabytków rozpoczęły się w 2007 roku. Tego żmudnego i czasochłonnego zadania podjął się Władysław Weker – konserwator zbytków archeologicznych, pracownik Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie we współpracy z Małgorzatą Żukowską z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu i Anną Longą z Instytutu Archeologii UJ.

– Dotąd na prace konserwatorskie przy obu figurkach poświęciliśmy w sumie ponad 2 miesiące ciężkiej pracy. Jednak nadal jej nie ukończyliśmy – wyjaśnia Władysław Weker.

W pracowni konserwatorskiej Muzeum Egipskiego, która udzieliła gościny konserwatorom, wykonano tymczasowe korpusy obu figurek. Najlepszy do tego celu okazał się wosk modelarski pozwalający stosunkowo łatwo formować i korygować rekonstruowany kształt figurki w miarę postępujących prac. Następnie wykonano drewniany korpus, na który na stałe przeniesiono złotą folię. Jako surowiec wybrano lipę – drewno o jednorodnej budowie doskonale nadające się do celów rzeźbiarskich. Aby uzyskać idealną zgodność woskowego modelu i drewnianej kopii posłużono się trójwymiarowym obrazem cyfrowym wykonanym przez Sebastiana Tyszczuka. Model matematyczny wprowadzony do frezarki numerycznej umożliwił precyzyjne wyfrezowanie figurki. Taka technologia zapewniła bardzo dokładne odwzorowanie rdzenia.

Po wyfrezowaniu przez firmę Art-Met poszczególnych, pojedynczych elementów modelu wiosną tego roku przewieziono je do Kairu. Tam, ponownie korzystając z gościnności Muzeum Egipskiego, na gotowy rdzeń nałożono pieczołowicie złotą folię.

– Poszczególne elementy rdzenia – nogi, ręce, głowa, korpus połączyliśmy korzystając z bardzo silnych magnesów neodymowych. To bardzo wygodne rozwiązanie, gdyż zapewnia zarówno pewność połączenia, jak i możliwość łatwego demontażu zabytku w razie potrzeby – wyjaśnia konserwator.

Niestety obie figurki – zwłaszcza mniejsza, mają pewne ubytki złotej folii. W takich miejscach korpusy pokryto złotem płatkowym. Dzięki temu ubytki folii nie są widoczne.

– Braki poszczególnych fragmentów utrudniały nam rekonstrukcję. Najbardziej skomplikowane do odtworzenia były części głowy. Rekonstrukcja była tym trudniejsza, że figurki są stylizowane – głowy obu posążków są lekko spłaszczone – opisuje Władysław Weker.

Konserwator podkreśla, że kunszt wykonania obu posążków jest zaskakująco wysoki. Jego zdaniem, wykonano je bardzo precyzyjnie, a finezja i dopracowanie wszelkich szczegółów anatomicznych – jak paznokcie czy twarz świadczą o wielkich umiejętnościach starożytnych artystów.

W pierwszej połowie 2011 roku planowane są dalsze prace konserwatorskie. Tym razem konserwatorzy skupią się na mniejszej figurze. Wtedy jej tymczasowy rdzeń zostanie zastąpiony lipowym, podobnie jak w przypadku większego egzemplarza.

Jak informuje Władysław Weker, będzie to zakończenie najważniejszego etapu prac związanych z rekonstrukcją figurek. Jednak nadal niezbędna będzie opieka nad nimi i ciągłe monitorowanie sposobu ich przechowywania i ekspozycji.

Teraz oba zabytki są eksponowane tuż przy wejściu na wystawy w Muzeum Egipskim w Kairze.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce. Zdjęcia.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 21.11.2010.

Jedna odpowiedź to “Złote figury z Tell el-Farcha odzyskują dawną świetność”

  1. „Każda praca jest możliwa do wykonania, jeśli podzielić ją na małe odcinki” – Abraham Lincoln

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s