Mąka sprzed 30 tys. lat

Bardzo możliwe, że już 30 tys. lat temu mieszkańcy Europy rozcierali rośliny, by zrobić z nich mąkę. Do takiego wniosku doszli naukowcy, którzy dokładnie przebadali kamienne narzędzia znalezione na stanowiskach archeologicznych w Czechach, Rosji i we Włoszech.

Badacze znaleźli na narzędziach ziarna skrobi pochodzące z różnych dzikich roślin, m.in. pałek i paproci. Analizy mikrośladów wykazały też, że niektóre narzędzia były najwyraźniej używane do rozgniatania i rozcierania roślin.

Badacze przeprowadzili również eksperyment. Korzystając z kamiennych narzędzi bez większego problemu uzyskali mąkę z bogatych w skrobię kłączy pałek. Zdaniem naukowców mąka z pałek ma prawie taką samą wartość energetyczną, co mąka z udomowionych zbóż.

Odkrycie pozwala przypuszczać, że wytwarzanie mąki było powszechne na długo przed pojawieniem się rolnictwa i mogło mieć duże znaczenie w diecie dawnych ludzi. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w ubiegłym roku opublikowano wyniki podobnych badań kamiennych narzędzi z Mozambiku sprzed 100 tysięcy lat, na których odkryto ślady spożywania dzikiego sorgo.

Oba te odkrycia pokazują, że prehistoryczni ludzie korzystali z roślin w dużo szerszym zakresie niż niegdyś uważaliśmy. Jedli nie tylko łatwo dostępne owoce i orzechy, ale sięgali też po części roślin, których przygotowanie do spożycia wymagało pewnej wiedzy i wysiłku. A to pozwala przypuszczać, że mięso nie miało aż tak dominującej pozycji w diecie dawnych ludzi. Ślady jego spożycia w postaci kości zwierząt są po prostu dużo łatwiejsze do znalezienia niż mikroskopijne pozostałości jedzenia roślin.

Cała ta sprawa jest również doskonałym dowodem na to, jak naszą wiedzę o przeszłości może zmienić wprowadzenie nowej metody badawczej. Analizy skrobi na kamiennych narzędziach i naczyniach nie tylko wywołały małą rewolucję w naszej wiedzy o diecie ludzi żyjących kilkadziesiąt tysięcy lat temu, ale wykazały też m.in., że mieszkańcy Ameryki zaczęli udomawiać rośliny dużo wcześniej niż sądzono jeszcze parę lat temu.

Wyniki badań narzędzi z Włoch, Czech i Rosji ukazały się w PNAS.

Revedin, A., Aranguren, B., Becattini, R., Longo, L., Marconi, E., Lippi, M., Skakun, N., Sinitsyn, A., Spiridonova, E., & Svoboda, J. (2010). Thirty thousand-year-old evidence of plant food processing Proceedings of the National Academy of Sciences DOI: 10.1073/pnas.1006993107

Dostępne są też artykuły w Nature i Scientific American.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 24.10.2010.

Komentarzy 14 to “Mąka sprzed 30 tys. lat”

  1. Szczególnie chciałbym podziękować za te słowa:

    „Cała ta sprawa jest również doskonałym dowodem na to, jak naszą wiedzę o przeszłości może zmienić wprowadzenie nowej metody badawczej.”

    W Czechach można? A u nas badacze zamiast po badania interdyscyplinarne coraz częściej sięgają po narrację – o dowodzi wyraźnym regresie polskiej archeologii.

    Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną sprawę – coraz częściej ogłoszenie ważnych odkryć poprzedza kilkuletni okres analiz i weryfikacji pozyskanych źródeł (np. badania w jaskini stajni a teraz w żwirowni w Kończycach Wielkich)

  2. No, wreszcie coś innego, niż tylko mamuty i mamuty…

  3. Mieli szczęście , jedli ekologiczną mąkę. :-)
    Krystyna

  4. Sadze, ze czlowiek wchodzac w nowe dla siebie ekosystemy prowadzil wszechstronne proby, okupione wieloma ofiarami smiertelnymi, ktore rosliny
    – nadaja sie do fermentacji alkoholowej
    – nadaja sie do odurzania i w ktorej formie (wywary, dymy)
    – nadaja sie do leczenia (wywary, papki z roslin do okladania chorych czesci ciala i do zastosowania wewnetrznego, w roznych proporcjach i w roznych kombinacjach)
    – nadaja sie do konsumpcji przy roznego rodzaju przetworzeniu.
    .
    Sporo roslin trujacych lub „tylko” niejadalnych w formie surowej , weszlo jednak na stale do diety roznych ludow. Zostalo to poprzedzone wieloma probami i testami przeprowadzonymi przez ich protoplastow.

  5. Jeśli chodzi o rośliny, które kiedyś były jadalne, poecam stronę Pana Lukasza Łuczaja: http://www.luczaj.com/jadalne.htm
    Jest tam również wymieniona pałka.
    A i książkę fajnie się czyta.

    • kłącza pałki są bardzo dobre nawet na surowo, byle na wiosnę. Potem robią się włókniste i łykowate. Dobre są też gotowane, można z nich zrobić taką potrawkę, razem z innym zielskiem. To jeden z najlepszych przepisów a’la Łuczaj

    • Dzięki za info! Właśnie czegoś takiego szukałem.

  6. Mały OT (choć archeologicznie):
    Będzie wpis o drewnianych drzwiach? :)
    http://www.rp.pl/artykul/367260,553277.html

  7. „Ślady jego spożycia w postaci kości zwierząt są po prostu dużo łatwiejsze do znalezienia niż mikroskopijne pozostałości jedzenia roślin.” ???
    Byłem pewien, że rodzaj diety określają archeolodzy po zniszczonych (startych) zębach trzonowych ludzi codziennie spożywających mączne przetwory bogato doprawione piaskiem pochodzącym z kamieni na których rozcierano ziarno. Nie było w owych czasach tak dobrych sit, jak te, które stosuje się obecnie.

  8. Kłopot w tym ,że kamieni używano nie tylko do tarcia mąki – do mięsa i kości też.

    • Moznaby porownac ze szczatkami Indian z plemion, ktore uzywaly pemmikanu. Bylby wzorzec.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s