Chronologia Egiptu zweryfikowana datowaniem radiowęglowym

Chronologia Egiptu to jeden z większych problemów, z jakimi zetknęli się badacze starożytnych dziejów tego kraju. Przez dziesiątki lat różni naukowcy podawali różne daty ważnych wydarzeń i panowania władców. Nierzadko różnice sięgały grubo ponad 50 lat, co wprowadzało niezłe zamieszanie wśród osób mniej biegłych w sztuce egiptologii, albo dopiero poznających jej tajniki.

By zilustrować to przykładem, weźmy takiego Dżosera, powszechnie uznawanego za budowniczego pierwszej piramidy. Jeśli zajrzycie do popularnych w Polsce słowników faraonów, to u Bogusława Kwiatkowskiego znajdziecie datowanie jego panowania na lata 2690-2670 p.n.e., a już u Thomasa Schneidera na ok. 2720-2700 p.n.e. Jeśli zaś sięgniecie do bardziej fachowych źródeł z różnych okresów, to zobaczycie, że daty panowania Dżosera rozrzucone są po całym XXVII w. p.n.e. i zahaczają o wieki sąsiednie, w wyniku czego różnica między najbardziej skrajnymi datowaniami przekracza 100 lat.

Grupa naukowców z Wielkiej Brytanii, Francji, Austrii i Izraela, której pracami kierował Christopher Bronk Ramsey z Oxfordu, postanowiła zmniejszyć ten rozrzut za pomocą dokładnego datowania radiowęglowego 211 próbek roślin zgromadzonych w muzeach rozrzuconych po całym świecie. Badacze wybierali tylko takie próbki, które były bezpośrednio powiązane chronologicznie z panowaniem określonych egipskich władców (np. znajdowały się w ich trumnie albo darach grobowych). Wcześniej takie badania radiowęglowe nie mogły pomóc egiptologom, gdyż dopiero niedawno pojawiły się techniki pozwalające na odpowiednio precyzyjne datowanie.

Uzyskana w ten sposób chronologia zawęża okresy, w których mogli panować poszczególni władcy. I tak zdaniem zespołu Ramseya panowanie Dżosera zaczęło się gdzieś między 2691 a 2625 r. p.n.e. Tym samym daty z książki Schneidera wedle tych badań poprawne już nie są, ale datowanie ze słownika Kwiatkowskiego mieści się w wyznaczonym zakresie.

66-letni rozrzut to jednak wciąż sporo. Trochę dokładniejsze są datowania władców z młodszych epok. I tak według zespołu Ramseya Tutanchamon zaczął panowanie między 1353 p.n.e. a 1331 p.n.e. (u Schneidera 1332 albo 1319, a u Kwiatkowskiego 1333).

Osiągnięte wyniki wielu osobom wydadzą się z pewnością bardzo nieprecyzyjne, ale w dziejach ustalania chronologii starożytnego Egiptu są one dość mocnym krokiem naprzód i zdaniem Ramseya pozwalają wyeliminować niektóre spotykane w literaturze daty. Jednak wciąż przed egiptologami pozostaje bardzo wiele pracy nad starożytną chronologią niezwykłego kraju nad Nilem.

Ramsey, C., Dee, M., Rowland, J., Higham, T., Harris, S., Brock, F., Quiles, A., Wild, E., Marcus, E., & Shortland, A. (2010). Radiocarbon-Based Chronology for Dynastic Egypt Science, 328 (5985), 1554-1557 DOI: 10.1126/science.1189395

Łatwiej dostępne materiały na ten temat to m.in. artykuł redakcji Science i komunikat prasowy wydawcy magazynu.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 18.06.2010.

Odpowiedzi: 2 to “Chronologia Egiptu zweryfikowana datowaniem radiowęglowym”

  1. O problemach z egipską chronologią już dawno pisał D. Rohl. I dobrze, że teraz z nowej perspektywy temat jest na nowo podejmowany.

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s