Sawanna czy las, czyli gdzie żyła Ardi?

Od wielu lat sporą popularnością cieszyła się hipoteza, że sawanny odegrały kluczową rolę w ewolucji człowieka, gdyż pojawienie się dwunożnego chodu w pozycji wyprostowanej było właśnie dostosowaniem się do życia w tym środowisku. Zwolennicy tej hipotezy wskazywali, że taki sposób poruszania się pozwalał na łatwe przemierzanie większych odległości. Pozycja wyprostowana zwiększała też znacznie zasięg wzroku.

Zakładano, że wczesne hominidy zostały zmuszone do przyjęcia takiej pozycji, gdy zmiany klimatyczne spowodowały zastąpienie wielu lasów, które przez miliony lat były domem żyjących na drzewach naczelnych, sawannami. Jednak w 2009 r. hipoteza ta została mocno podważona ustaleniami zespołu naukowców, który badał odkryte w Etiopii szczątki Ardipithecus ramidus i środowiska, w którym ta istota żyła 4,4 mln lat temu (czytaj: Ardi: niezwykły praczłowiek sprzed 4,4 mln lat).

White i koledzy orzekli, że Ardipithecus ramidus był dwunożną istotą, która jednak żyła w lasach. W ocenie zespołu kierowanego przez Tima White’a z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley wskazywały na to zgromadzone podczas badań skamieniałości roślin i zwierząt oraz próbki dawnej gleby.

Jednak w ostatnim „Science” ukazał się artykuł innego zespołu naukowców, którzy podważają analizy White’a i jego kolegów. Zespół geochemika Thure’a Cerlinga z Uniwersytetu Utah, w skład którego wchodzi łącznie 8 geologów i antropologów, w oparciu o te same dane uznał, że Ardi, jak nazwano najbardziej kompletny szkielet Ardipithecus ramidus, żyła jednak na sawannie.

Badacze wskazali m.in., że 40-60 proc. biomasy w jej środowisku stanowiły trawy, co jasno wskazuje na sawannę z pojedynczymi drzewami (co najwyżej 25 proc. powierzchni zakrytej koronami drzew; by można było mówić o lesie korony muszą zakrywać minimum 60 proc. powierzchni).

Badacze powołują się również na wyniki badań izotopowych wielu małych zwierząt znalezionych razem z Ardi. Wskazują również na obecność niektórych gatunków charakterystycznych dla terenów trawiastych. Ich zdaniem duża ilość szczątków małych ssaków, która miała świadczyć o leśnym ekosystemie, może być skutkiem tego, że badane miejsce było obszarem koło wody, gdzie drapieżniki czaiły się na nieostrożne, spragnione zwierzęta.

– Społeczność naukowa i opinia publiczna nie powinny akceptować wyłącznie leśnego środowiska dla Ardipithecus ramidus i początków dwunożnego chodu, ponieważ dane tego nie potwierdzają – mówi geolog Naomi Levin z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa.

W tym samym „Science” White odparł wraz z kolegami zarzuty. Zdaniem White’a krytycy dobrali pasujące do tezy dane i m.in. zignorowali fakt, że izotopy z zębów Ardi wskazują na to, że żyła w lesie.

Cerling, T., Levin, N., Quade, J., Wynn, J., Fox, D., Kingston, J., Klein, R., & Brown, F. (2010). Comment on the Paleoenvironment of Ardipithecus ramidus Science, 328 (5982), 1105-1105 DOI: 10.1126/science.1185274

White, T., Ambrose, S., Suwa, G., & WoldeGabriel, G. (2010). Response to Comment on the Paleoenvironment of Ardipithecus ramidus Science, 328 (5982), 1105-1105 DOI: 10.1126/science.1185466

White, T., Asfaw, B., Beyene, Y., Haile-Selassie, Y., Lovejoy, C., Suwa, G., & WoldeGabriel, G. (2009). Ardipithecus ramidus and the Paleobiology of Early Hominids Science, 326 (5949), 64-64 DOI: 10.1126/science.1175802

Z materiałów łatwiej dostępnych, niż artykuły w „Science”, polecam tekst newsowy w „Nature” (wspomniano w nim również o artykule podważającym zaliczanie Ardi do naszej linii, ale argumentacja nie jest zbyt mocna), a także komunikaty prasowe Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa i Uniwersytetu Utah.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 31.05.2010.

komentarze 3 to “Sawanna czy las, czyli gdzie żyła Ardi?”

  1. Jak dla mnie rozróżnienie: las czy sawanna, nie ma większego sensu. Z rozmaitych powodów podejrzewam, ze nasi przodkowie, poczynając już od gracylnych australopiteków, a może wcześniej jeszcze żyli na pograniczu lasu i stepu, i do tego w pobliżu większych zbiorników wodnych. Trudno inaczej wyjaśnić rozmaitość przystosowań ,jakie mamy do tych środowisk i konieczność zapewnienia urozmaiconego pokarmu, koniecznego do wykarmienia bardzo wymagającej mózgownicy.

  2. Nawet w strefie sawanny w pobliżu cieków i zbiorników wodnych występują leśne wyspy.

  3. A może po prostu chodzi o busz z wyższą niż przeciętnie (mikro zmiany klimatyczne) ilością drzew wysokich? W przypadku buszu, mamy przenikanie obu biotopów i sawannowego i leśnego.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s