Dynastia kapłanek z Krety

Najnowsze odkrycie w używanej 2800-2500 lat temu nekropoli Orthi Petra w Eleutherna na Krecie amerykański magazyn „Archaeology” uznał za jeden z 10 archeologicznych hitów 2009 r. Co tak zafascynowało redakcję cenionego na całym świecie pisma? Otóż zespół profesora Nicholasa Stampolidisa znalazł tam grobowiec kobiet należących do elity ówczesnego społeczeństwa, których szczątki wskazują na to, że były krewnymi. Zdaniem badaczy zmarłe prawdopodobnie należały do rodu kapłanek, który trwał nieprzerwanie przez 200 lat.

Na cmentarzysku Orthi Petra w Eleutherna od ponad 20 lat odnajdywano trzy rodzaje pochówków. Kremowani byli najczęściej mężczyźni pochodzący z wyższej warstwy społeczeństwa. Klasyczne pochówki szkieletowe oraz składanie szczątków zmarłych w pitosach przeznaczone były dla dzieci, starszych mężczyzn i kobiet, jednak nie były one bogato wyposażone. Badacze zastanawiali się więc, gdzie mogą znajdować się pochówki kobiet z wyższych klas.

Zagadka rozwiązała się dopiero w ciągu ostatnich dwóch lat badań. Wpierw Nicholas Stampolidis odnalazł serię trzech połączonych pitosów (wielkie dzbany zasobowe), wysokości od 1,5 do ponad 1,8 m, zawierających szczątki ludzkie należące do minimum trzech pokoleń kobiet. Pochówki te były bardzo bogato wyposażone.

Jednak największe zaskoczenie spotkało naukowców, gdy podczas zeszłorocznego sezonu odkryli budynek z bogato zdobionym wejściem utworzonym z dobrze dopasowanych kamiennych płyt. Dostęp do wejścia był zablokowany setkami dużych kamieni. W środku budynku badacze znaleźli kamienny stół, amfory do przechowywania płynów, a także szklaną fialę – płaskie naczynie używane do picia i celów kultowych. Między kamiennym stołem a amforami odnaleziono brązową wazę wraz z fialami, a także brązowe kubki i lampy.

We wschodniej cześć budynku archeolodzy natrafili na szczątki prawdopodobnie czterech kobiet, w wieku od 7 do 70 lat. Zmarłe z pewnością należały do elity. Ich stroje były zdobione złotymi paskami, a do tego kobiety miały na sobie kolie z paciorków, skarabeusze, kolczyki i bransolety. Ozdoby te były wykonane z drogocennych materiałów: złota, srebra, kwarcu, bursztynu i kości słoniowej, które sprowadzono z różnych rejonów Europy, zachodniej Azji i Afryki Północnej. W grobowcu znaleziono również kolekcję unikatowej złotej biżuterii z wizerunkami boga-bestii, otoczonego przez lwy, a także z przedstawieniami polującego lwa, a także dwóch walczących wojowników.

Najciekawszy był pochówek najstarszej kobiety. Prawdopodobnie została pochowana w pozycji siedzącej. Bardzo dobrze zachowały się materiały organiczne, a także, ku zaskoczeniu badaczy, nos zmarłej. Przy kobiecie odnaleziono również liczne złote dary, a także brązowa statuetkę byka, małą brązową piłę i bardzo mały brązowy czerpak. Dary te sugerują, że kobieta pochodziła z elity ówczesnego społeczeństwa. Zdaniem badaczy jest bardzo prawdopodobne, że była najwyższą kapłanką, uzdrowicielką albo wróżką, pochowaną wraz ze swoimi protegowanymi. Pozostałe trzy kobiety złożono w trzech połączonych pitosach.

Badania antropologiczne wykazały, że wszystkie kobiety mają taką samą genetyczną cechę uzębienia. Co więcej, ta sama cecha jest widoczna również u kilkunastu innych kobiet, których pochówki odkryto w tym samym rejonie nekropoli. Jest możliwe, że była to panująca około 200 lat dynastia wpływowych kobiet. Jak podkreślają badacze, odkrycie rozjaśnia rolę kobiet w społeczeństwie tak zwanych „ciemnych wieków” Grecji.

Na podstawie artykułu w Archaeology. Galeria zdjęć prezentująca najciekawsze zabytki.

Tekst Julia Chyla, red. WP.

~ - autor: Julia M. Chyla w dniu 27.05.2010.

komentarzy 13 to “Dynastia kapłanek z Krety”

  1. Dynastia kobiet? Hmm, czyli kolejny dowod dla zwolennikow matriarchatu na Krecie.

    • pytanie tylko, w jakim okresie na Krecie. Czy jest to cmentarzysko minojskie, czy już późniejsze, po mykeńskiej inwazji (a więc greckie)?

    • A jakie są poprzednie dowody? Pytam, bo tematykę znam słabo, a sprawa wydaje się ciekawa.

      A co do tego konkretnego znaleziska – na pewno świadczy o wysokiej pozycji kobiet, ale czy o matriarchacie? Symbolika znalezionych przedmiotów wydaje się wybitnie męska – bóg, lew, wojownicy, byk, to jednak by świadczyło o dominującej roli mężczyzn

      • Bog-bestia(?), polujacy lew, wojownicy, statuetka byka to mogly byc jak najbardziej atrybuty kobiece. Byk, bycze rogi byly symbolem kultowym niekoniecznie zwiazanym z plcia, na pewno rowniez byly powiazane z architektura sakralna i palacowa.

        Co do samych kobiet, to Evans odkopal pieczecie i gemmy na ktorych widac polujace lub boksujace sie kobiety. Poza tym, zachowaly sie wizerunki kobiet na freskach
        http://witcombe.sbc.edu/snakegoddess/minoanwomen.html, jak ten gdzie kobiety akrobatki skacza przez byka, kobiety biale, mezczyzna sniady,

        http://www1.fccj.cc.fl.us/cgroves/2211docs/test2/8.charioteers%20fresco.jpg a tu naprzyklad kobiety powaza rydan

        Wszystkie przedstawienia pokazuja je w rolach ewidentnie meskich.
        Mozna dodac jeszcze pewna historie z Odysei, gdzie opisane jest krolestwo Feakow, ktore przez niektorych naukowcow jest utozsamiane z Kreta. W panstwie Feakow, krolewna poucza Odyseusza (mezczyzne) jak ma sie zachowywac w palacu krolowej, zeby zdobyc jej przychylnosc. Wiec mial podejsc do krolowej i bic jej poklony, a krol siedzial sobie spokojnie z boku i sie nic nie odzywal:)

        Kobiety mialy wlasne, wydzielone pomieszczenia w domach. Znaleziono tez takie bogato wyposazone pomieszczenie w Knossos, okreslone przez Evansamianem Buduaru Krolowej.

        Znacznie pozniej jescze starozytni Grecy byli troche zdziwieni pozycja kobiet na Krecie, przede wszystkim nie mogli zroumiec, ze uczestnicza w zyciu publicznym.

        Na koniec mozna jescze dodac, pewien poglad w nauce, ze rozwoj garncarstwa scisle wiaze sie z placia zenska. Wrecze mowi sie, ze to kobiety wymyslily wypalana ceramike.

  2. Nekropola jak można przeczytać w pierwszym zdaniu ma 2800 lat. Pochodzi więc z okresu zwanego „ciemnymi wiekami”. Jest to okres wybitnie patriarchalny z niezwykle silną pozycją wojowników. To wówczas wykuwały się Iliada, Odyseja i inne opowieści o wspaniałych wojownikach.

    Używanie przez badaczy terminu dynastia nie oznacza, że przypisują tym kobietom jakąś władzę wykonawczą. Po prostu najpewniej niewiasty z jednego rodu przez kilka pokoleń pełniły rolę kapłanek, bądź jakąś podobną. Mogły to być członkinie rodu panującego, ale rodu o charakterze patriarchalnym. Mężczyźni walczyli, kobiety zajmowały sie kultem.

    • Ta miejscowsc Orthi Petra, lezy na poludniu Krety to tam gdzie przetrwali do III w p.n.e Eteokretenczycy, o ktorych pisal Strabon, uwazani do dzis za niedobitki minojczykow. Na wschodzie najezdzcy Dorowie, na poludniu autochtoni Eteokreci. Tak sobie mysle, ze wlasnie wieki ciemne, okres rozkladu politycznego Achajow mogl byc wzrostem autonomi Eteokretow i ich matriarchatu.

  3. Hmmm. Nie wiem czy się wykazałem spóźnionym refleksem, ale czy odnotowuję nową autorkę postów na Archeowieściach?

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s