Polacy w Nasca i Tiwanaku

26 marca w Sali Senatu w Pałacu Kazimierzowskim odbędzie się uroczyste otwarcie sympozjum poświęconego polsko-włoskim badaniom archeologicznym, prowadzonym na obszarze słynącej z niezwykłych geoglifów pustyni Nasca.

Słynny pająk z Nasca. Fot. na licencji Creative Commons. Autor: Colegota

Podczas sympozjum wystąpią profesorowie Mariusz Ziółkowski, kierownik Ośrodka Badań Prekolumbijskich UW oraz Giuseppe Orefici, kierownik Włoskiego Centrum Prekolumbijskich Badań Archeologicznych, którzy opowiedzą o wspólnym projekcie Nasca. Będzie można także zapoznać się z prezentacją audiowizualną dotyczącą pracy i życia na pustyni oraz obejrzeć zdjęcia dokumentujące dokonania archeologów.

Początek polsko-włoskiej współpracy miał miejsce 25 lat temu. W 1985 r. grupa badaczy-amerykanistytów z Zakładu Antropologii Historycznej Instytutu Archeologii UW zaczęła współpracę z włoską ekspedycją archeologiczną, kierowaną przez prof. dr. Giuseppe Oreficiego, pracującą od 1982 r. na terenie Pustyni Nasca (południowe wybrzeże Peru). Dzięki zawartej rok później oficjalnej umowie do międzynarodowej ekipy prowadzącej multidyscyplinarne badania na terenie stanowisk Cahuachi i Pueblo Viejo w Dolinie Nasca, dołączyli również Polacy. Strona włoska wzięła na siebie od początku pełne pokrycie kosztów uczestnictwa polskich badaczy i studentów we wspólnych badaniach na terenie Peru.

Głównym obiektem badań międzynarodowej ekipy stało się stanowisko Cahuachi, rozciągające się na przestrzeni ok. 24 km2, położone w dolinie Río Grande de Nasca, między dwiema koncentracjami słynnych geoglifów: jednej leżącej na północ, a drugiej na południe od ośrodka. Podczas prac wykopaliskowych okazało się jednak, że w Cahuachi nie było żadnych konstrukcji o charakterze mieszkalnym. Wszystkie odkrywane
budowle były monumentalnymi świątyniami, tworzącymi wielkie zespoły architektoniczne i użytkowanymi wyłącznie w celach rytualnych. To, co na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać miastem było w rzeczywistości monumentalnym centrum ceremonialno-religijnym.

Niezwykle ważnym wkładem Polaków było stwierdzenie bardzo istotnego wpływu, jaki na funkcjonowanie stanowiska, a w szerszym aspekcie – całej kultury Nasca, miały katastrofalne powodzie i spływy gruzowobłotne, wywołane przez fenomen El Niño. Określenie przybliżonego wieku tych osadów umożliwiły datowania radiowęglowe wykonane w Zakładzie Zastosowań Radioizotopów Instytutu Fizyki Politechniki Śląskiej w Gliwicach, kierowanym wówczas przez prof. dr. hab. Mieczysława Pazdura.

W świetle badań geologicznych, prowadzonych przez dr. Jerzego Grodzickiego i prof. Stanisława Ostaficzuka, wydaje się, że część geoglifów pokrywających naskeński płaskowyż jest stosunkowo młoda (ma nie więcej niż 1000 lat), wobec czego nie wszystkie one są – jak sądzono do czasu tych badań – dziełem twórców kultury Nasca. Odkryto także ślady wielkiego trzęsienia ziemi, którego konsekwencje przyczyniły się niewątpliwie do decyzji o planowym opuszczeniu Cahuachi przez jego mieszkańców po
mniej więcej 350-400 r. n.e. Monumentalne budowle świątynne, które w okresie świetności Cahuachi były zresztą kilkakrotnie przekształcane, zostały wówczas rytualnie zamknięte i definitywnie opuszczone.

Piramida w Cahuachi. Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5. Autor: Ed88.

Wśród polskich dokonań na polu badań kultury Nasca wymienić należy również opracowanie unikalnej w skali światowej kolekcji ceramicznych instrumentów muzycznych – odkrytych w Cahuachi w sezonach 1994 i 1995 – wykonane przez dr hab. prof. UW Annę Gruszczyńską-Ziółkowską (Instytut Muzykologii UW), jak również wdrożenie oryginalnej metody konserwacji cegły mułowej (adobe), której autorem był, zmarły przedwcześnie, dr Sławomir Skibiński z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Plan geodezyjny badanej części stanowiska Cahuachi wykonał współpracujący z Andyjską Misją Archeologiczną UW, mgr. inż. Jan Szaran. Opracowania narzędzi i materiału kamiennego z Cahuachi podjął się mgr Andrzej Jacek Tomaszewski z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, zaś znaczną część analiz antropologicznych szczątków ludzkich, odkrytych w trakcie prac projektu, wykonał dr hab. prof. UW Karol Piasecki z Zakładu Antropologii Historycznej IA UW.

Z kolei analizą możliwego znaczenia astronomicznego orientacji głównych założeń Cahuachi zajmowali się dr hab. prof. UW Mariusz Ziółkowski i zmarły niedawno astronom, mgr Robert Sadowski.

Ogółem, w trakcie trwającej już 25 lat współpracy, przez Projekt Nasca przewinęło się ponad 60 naukowców i studentów z Polski. Dla wielu z nich wykopaliska kierowane przez profesora Oreficiego były miejscem, gdzie stawiali oni swoje pierwsze kroki w archeologii.

Jednym z efektów współpracy z Włochami było powołanie w 1988 r. do życia Andyjskiej Misji Archeologicznej, która jest obecnie samodzielną jednostką naukowo-badawczą na Wydziale Historycznym UW jako Ośrodek Badań Prekolumbijskich UW. Kierownikiem placówki, od początku jej istnienia, jest prof. Mariusz Ziółkowski.

Włoscy i polscy badacze rozpoczęli też kolejne wspólne przedsięwzięcia, tym razem w Boliwii. W 2007 r. rozpoczęły się prace polsko-włosko-boliwijskiego Projektu Archeologicznego Tiwanaku-Kantatallita, prowadzone na terenie monumentalnego zespołu zabytkowego Tiahuanaco, znajdującego się na liście Dziedzictwa Światowego UNESCO. Projektem kierują wspólnie prof. M. Ziółkowski i prof. G. Orefici, stronę boliwijską reprezentuje archeolog Ludwing Cayo.

W wyniku dotychczasowych trzech kampanii z lat 2007, 2008 i 2009 odsłonięto niezbadany dotąd zespół ceremonialny (prawdopodobnie świątynię) z ostatniej fazy funkcjonowania stanowiska Tiahuanaco (ok. X-XI w. n.e.). Równolegle z pracami badawczymi podjęto działania z zakresu konserwacji.

Rozpoczęcie sympozjum zaplanowano na godz. 9:30.

Na podstawie materiałów udostępnionych przez Uniwersytet Warszawski.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 24.03.2010.

Komentarze 4 to “Polacy w Nasca i Tiwanaku”

  1. warto dodać żę wystąpienia będą w języku hiszpańskim!

  2. Polecam fajna stronke o Tiwanaku, mozna sciagnac i obejrzec cala spra liczbe ciekawych fotografii, rowniez tych panoramicznych, plus animacja.

    I jescze taki maly off-topic, Kaplica Sykstynska http://www.joemonster.org/link/pokaz/16628

  3. Link do Tiwanaku, bo zapomnialem http://www.turismoboliviatiwanaku.com/turismo_bolivia/descargas.html

  4. […] This post was mentioned on Twitter by Wojciech Pastuszka. Wojciech Pastuszka said: Polacy w Nasca i Tiwanaku: http://wp.me/p7xd8-1iZ […]

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s