Kasztelański gródek znad Warty

W XIII w. na Ostrowie Radzimskim (gm. Murowana Goślina) niedaleko Poznania stał w strategicznym miejscu na wyspie w dolinie Warty kasztelański gródek, który chronił pobliski bród.

Ostrów Radzimski teraz. Niegdyś była tu siedziba kasztelana. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: ARCHIhaber

Od kilku lat archeolodzy z Pracowni Archeologicznej Ostrów Radziński, podlegającej Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, próbują z pomocą miejscowej społeczności zdobyć jak najwięcej informacji o tej niewielkiej fortecy.

– Gródek składał się z centralnego kopca otoczonego wałem ziemnym zachowanym do dziś w postaci kilku pagórków i fosy. Na nasypie w kształcie ściętego stożka mierzącym kilka metrów wysokości znajdowała się najpewniej kilkukondygnacyjna wieża mieszkalno-obronna, w której rezydował kasztelan – prezentuje w serwisie Nauka w Polsce dotychczasowe ustalenia badaczy archeolog Andrzej Kowalczyk.

W obrębie wałów mogło się też mieścić kilka innych domostw należących do osób trudniących się istotnymi dla lokalnego wielmoży rzemiosłami – być może kowala lub rycerza.

Wśród licznych zabytków są elementy wyposażenia domu – okucia z żelaza i brązu, szpile z brązu, monety – denary krzyżowe, kabłączki skroniowe, haczyki, przekłuwacze rogowe i liczne groty strzał. Najwięcej jest jednak, jak to zazwyczaj bywa, ceramiki (21 tys. fragmentów) i kości (około 8 tys. fragmentów będących głównie pozostałościami po posiłkach).

Więcej i zdjęcia w Nauce w Polsce. Jeszcze więcej zdjęć i informacji znajdziecie na stronach biblioteki w Murowanej Goślinie (położenie Ostrowa Radzimskiego, rumowisko po rezydencji i trochę zabytków, kolejne zabytki (m.in. monety, żelazna misa, gwoździe, okucia, noże), wyspa i archeologiczne wykopy)

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 11.03.2010.

komentarzy 12 to “Kasztelański gródek znad Warty”

  1. @Gunther
    Mam prośbę. Czy znasz może analogie do średniowiecznego grotu strzały z tordowanym trzpieniem i romboidalnym masywnym wierzchołkiem???
    Przepraszam za off topic

    • Przepraszam, że się wcinam, ale opis sugeruje stepowe pochodzenie – w każdym razie romboidalność i trzpień to sugerują, co do tordowania to nie wiem (ale można napisać do prof. Świętosławskiego, zainteresowałoby go to). Romboidalne groty sporych rozmiarów kojarzy się z Mongołami, znajduje się je od Mongolii po … Opole

      • Dzieki, ale niestety nie stepowe. Też na początku się z tym zetknąłem. Raczej widziałbym tu Prusów albo Żmudź. Trzonek grocika jest czworokątny w przekroju i skręcony (swoisty sposób tordowannia).
        Grot znaleziono w Północnej części Polski. Dlatego wykluczał bym raczej związki ze stepową prowiniencją.

      • Znalazłem jeszcze takową informację:
        „…Groty typu III (z trzpieniem i liściem nierozdzielonym) rzadko są odkrywane
        na ziemiach pruskich, natomiast bardzo licznie występują na ziemiach polskich”.
        Łukasz Koczara „uzbrojenie Prusów”
        Pisząc o masywnym wierzchołku mam na myśli przede wszystkim jego grubość w przekroju. Jak się przyglądam temu znalezisku to mam nawet wrażenie, że to jakiś „proto-bełt” :) Nie kojarzyć z wyskokowym trunkiem ;)

    • Nie jestem specjalistą od uzbrojenia i musiałbym zobaczyć. Generalnie trzpienie są używane w środowisku południowym, wschodnim, koczowniczym, na Bałkanach, w Bizancjum, na Bliskim wschodzie oraz oczywiście na Rusi. Bardzo powszechne są też w Skandynawii. A jeśli coś jest powszechne we wczesnym średniowieczu w Skandynawii, to staje się popularne na terenach bałtyjskich (w tym pruskich).
      Sprawdź przede wszystkim Medvedev, Rucznoie metatielnoie orużie (luk i striely)…, Archeologija SSSR, Swod archeologiczieskich istocznikow 1966, E1-36. (transliteracja jakataka, ale znajdziesz).
      Romboidalny kształt też na Rusi i w Skandynawii popularny.
      Tordowanie przypominam sobie z grotów z tuleją… Trzeba by poszukać.

  2. według Nadolskiego to XIII wiek,datowanie na podstawie ceramiki.
    groty tego typu znane są ze stanowiska w Gieczu m.in.i są dość powszechne (romboidalne,masywne)z nasadą tulejkowatą.
    http://www.giecz.pl/index.php?go=tuszynski_1953b

    • Co prawda XIII w. pasuje idealnie do datowania warstwy ceramiką w przypadku mojego znaleziska, ale znaleziony przeze mnie grot nie ma tulejki tylko czworoboczny w przekroju, tordowany trzpień. Wygląda na to, że w trakcie obróbki sklepano czpień jak np. gwoździe w czworokąt po czym „skręcono” trzpień tak jak skręcano bransolety z brązowego drutu w przypadku epoki brązu. Nie wiem jakie znaczenie funkcjonalne miało to mieć. Być może chodziło o sprężystość materiału a może to tylko zwykłe zdobienie. Co ciekawe wierzchołek to wydłużony romb o masywnym przekroju. Sam wierzchołek jest zatępiony, a właściwie zspłaszczony tak jakby z dużą siłą uderzył w twardą materię. Masywność ostrza może sugerować, że jego przeznaczeniem było przebijanie pancerza, ale to tylko moje obserwacje nie poparte zbytnim doświadczeniem w tej dziedzinie. Z powodu kształtu i grubości ostrza przypuszczam, że mogą to być pierwsze formy bełtów do kuszy, ale prawdę mówiąc nie znam takich form. Jakieś sugestie koledzy???

      • ,,znaleziony przeze mnie grot nie ma tulejki tylko czworoboczny w przekroju, tordowany trzpień”- nie wiedziałem,że piszesz o własnym znalezisku,stąd moja sugestia z podanym wyżej linkiem i sugerowałem raczej tulejkę bo tak wygląda to (jak dla mnie) na przedstawionym zdjęciu.Grot tak masywny był(przypuszczam) przewidziany do przebijania pancerza(kolczugi).Trzpień skręcony? wkręcany w drzewce?.Nie znam takich.

      • Podeślij jakieś zdjęcie na maila (znajdziesz na stronie). Popatrzę, może coś do głowy mi przyjdzie, a jak nie przyjdzie to podpytam naszych „zbrodnioznawców”.

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s