Nowe odkrycia w Aleksandrii

Ruiny świątyni bogini Bastet odkryli egipscy archeolodzy w części Aleksandrii zwanej Kom el-Dikka. Odsłonięte pozostałości świątyni mają 60 m na 15 m. Budowlę zburzono wiele stuleci temu i służyła jako kamieniołom.

alexandrie_112004_02

Niewielki teatr (odeon) z IV wieku n.e. odkryty przez Polaków na Kom el-Dikka w 1964 r. Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0. Autor: Neithsabes

Egipscy archeolodzy znaleźli w pobliżu świątyni około 600 ptolemejskich figurek. Wiele przedstawia Bastet, „kocią” boginię opiekuńczości i macierzyństwa, dlatego egipscy naukowcy uznali, że świątynia była poświęcona jej kultowi.

Wśród zabytków były też wapienne rzeźby niezidentyfikowanych dzieci i kobiet, a także wiele naczyń ceramicznych, brązowe i fajansowe statuetki różnych bóstw egipskich, a także terakotowe posągi bogów Harpokratesa (grecka forma imienia Horusa-dziecka) i Ptaha.

Według odkrywców fundamenty świątyni pochodzą z czasów królowej Berenike, żony Ptolemeusza III Euergetesa (246-222 p.n.e). Tym samym jest to pierwsza znana ptolemejska świątynia bogini Bastet odkryta w Aleksandrii.

Archeolodzy odkryli też bazę granitowego posągu z czasów panowania Ptolemeusza IV (204-180 p.n.e.). Z umieszczonego na bazie greckiego napisu wiadomo, że posąg, który niegdyś na niej stał, przedstawiał wysokiego urzędnika z ptolemejskiego dworu.

Kolejne znaleziska to m.in. rzymskie cysterny na wodę, grupa 14-metrowych studni, kamienne kanały i pozostałości.

Na podstawie komunikatu na stronie Zahi Hawassa, szefa egipskich służb archeologicznych. Jest kilka zdjęć.

Kom el-Dikka powinna być doskonale znana wszystkim polskim miłośnikom archeologii. Miejsce stało się słynne dzięki rozpoczętym w 1960 r. wykopaliskom legendy polskiej archeologii prof. Kazimierza Michałowskiego, które jego następcy prowadzą po dziś dzień. Polacy odkryli tam m.in. jedyne w regionie śródziemnomorskim pozostałości starożytnej uczelni, a także wielkie łaźnie i domy mieszkalne. Więcej możecie dowiedzieć się z bogato ilustrowanych tablic na stronach Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW:
Tablica poświęcona wykopaliskom prof. Michałowskiego.
Tablica poświęcona późniejszym badaniom.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 19.01.2010.

Komentarzy 9 to “Nowe odkrycia w Aleksandrii”

  1. Pozwolę sobie na kryptoreklamę. Więcej o starożytnej Aleksandrii: http://www.archeologiaegiptu.pl/masowe-media/o-starozytnej-aleksandrii-w-polskim-radiu i http://www.archeologiaegiptu.pl/relacjezterenu/aleksandria

  2. hm…. bardzo sie rozni opis Bastet w wikipedii polskiej i angielskiej:

    „Bastet (Bast) – w mitologii egipskiej bogini miłości i płodności, przedstawiana jako kot lub kobieta z głową kota.” [….] Jako bogini płodności i opiekunka ogniska domowego (najczęściej w kociej postaci) uważana była za łagodną boginię opiekuńczą. Jednak istnieją także jej wizerunki z głową lwicy (utożsamiano ją z Sechmet). Postać tę przybierała, aby chronić króla na polu bitwy.”

    „In Egyptian mythology, Bast (also spelled Ubasti, Baset[1], and later Bastet) is an ancient solar and war goddess[dubious – discuss], worshipped at least since the Second Dynasty. In the late dynasties, the priests of Amun began to call her Bastet, a repetitive and diminutive form after her role in the pantheon became diminished as Sekhmet, a similar lioness war deity, became more dominant in the unified culture of Lower and Upper Egypt. In the Middle Kingdom, the cat appeared as Bastet’s sacred animal and after the New Kingdom she was depicted as a woman with a cat’s head carrying a sacred rattle and a box or basket.[2]”

    Jakby to powiedziec… rozbieznosc miedzy opiekunczoscia i macierzynstwem, miloscia a wojna jest dosc duza.

    • Ja napisałem za Hawassem. Myślę, że główny archeolog Egiptu wie co pisze :).

      Nie znam się jakoś specjalnie na mitologii egipskiej. Jak widać wraz ze zmianą wizerunku z lwiego na koci zmienił się też „zakres odpowiedzialności” bogini.

      Już np. w niemieckiej wiki przydzielają ją do płodności, miłości, opieki nad kobietami w ciąży, zabaw itp.

      • Chociaż słabo się na tym znam to wcale bym się tym nie przejmował. Jedną z najważniejszych cech politeistycznych systemów religijnych jest ich słabe usystematyzowanie. Z natury swej rzeczy zwykle nie posiadają scentralizowanego kultu i uniwersalnych dogmatów. Wielość ośrodków religijnych sprawia, że mity i doktryny się różnią. Właściwie nikomu to nie przeszkadza, gdy zachowana jest struktura mitu. W przypadku Egiptu dodajmy do tego długi czas trwania tej religii i rozmaitość wpływów ze strony systemów semickich, nubijskich, greckich i innych. O zróżnicowaniu Egiptu starożytnego, rozmaitych antynomiach między ośrodkami kultowymi nie trzeba chyba wspominać.
        Trochę jak dzisiaj w Polszy z sanktuariami maryjnymi – jedna Matka Boska czarna, druga biała, jedna lepiej leczy nogi, druga nerki, trzecia jest królową Polski, czwarta pochodzi z Francji…

  3. A chyba nie jest tajemnicą, że wikipedii nie można traktować jako rzetelnego źródła informacji. Tych należy raczej szukać w książkach traktujących o wszelkich mitologiach (jeżeli odnosimy się do nich) spisane najlepiej przez egiptologów (w przypadku Egiptu), sumerologów (w przypadku Sumeru) etc. etc.

    • To akurat jest oczywiste. Tylko trzeba mieć takie pozycje w domu :)

    • >>A chyba nie jest tajemnicą, że wikipedii nie można traktować jako rzetelnego źródła informacji

      trochę przesada. Należy ją stosować z ostrożnością, ot co. W końcu po to na Wikipedii jest zasada weryfikowalności i dążenie do uźródłowienia wszystkich podawanych informacji. W polskiej Wikipedii jeszcze daleko do tego. Nawet bardzo. W tej chwili większość informacji jest tam nieuźródłowiona, poza sprawami kontrowersyjnymi, polityką itp., bo zwolennicy i przeciwnicy różnych stanowisk pilnują tego na maksa. W angielskiej Wikipedii poziom wielu artykułów (również dotyczących różnych dziedzin nauki) jest o wiele wyższy i niemal wszystkie informacje są uźródłowione (więc każdy może sprawdzić ich rzetelność), a jeśli nie są, to są otagowane jako „wymagające podania źródła”. Angielską Wikipedię można (przy zachowaniu ostrożności) z czystym sumieniem polecić, jako miejsce, gdzie można sprawdzić coś „na szybko” (i w razie czego poszukać bardziej profesjonalnych źródeł).

      BTW, oczywiście że lepiej mieć napisane przez specjalistów książki o poszczególnych mitologiach, ale nie czarujmy się, znaczna część artykułów z Wiki, nawet nieuźródłowionych, zawiera informacje właśnie przepisane z takich książek. Zresztą artykuł na angielskiej wikipedii zawiera również ten aspekt płciowo-płodnościowy, tyle, że pojawia się on w dalszej części artykułu i wygląda, że jest efektem późniejszej „ewolucji” tego bóstwa

  4. Ja sie nie czepiam, ot jestem ciekawa skad taka rozbieznosc – a roznica li tylko w jezyku w wikipedii.
    Co do innych zrodel, to nie moge sie wypowiadac. Ale, z roznicy wynika tyle (imho) ze takie same wykopaliska mozna interpretowac na wiele roznych sposobow.
    Am I right?

    • Nikt nie twierdzi, że się czepiasz :).

      Różnica jest nie tylko w języku, ale też w autorach. Polska Wikipedia nie jest tłumaczeniem angielskiej (choć czasami zdarza się, że artykuły polskiej to przetłumaczone artykuły angielskiej, ale nie za często tak jest). Podejrzewam, że zarówno polska, jak i angielska wersja artykułu o Bastet są mocno niepełne i skupiły się na różnych aspektach bogini.

      Myślę, że nie chodzi w tym wypadku o odmienną interpretację wykopalisk, ale o bogatą historię Bastet, która wpierw mogła mieć charakter bogini wojny, a potem stała się w wyniku zmian w wierzeniach boginią macierzyństwa, płodności, itd. Tak jak Gunther słusznie napisał religie politeistyczne nie posiadają scentralizowanego kultu i uniwersalnych dogmatów. Zmieniały się one zależnie od miejsca i czasu.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s