Drobiowa dieta neandertalskich przodków

Ludzie, którzy około 150 tys. lat temu żyli w hiszpańskiej jaskini Bolomor zajadali się kaczym mięsem. Do takiego wniosku doszli naukowcy, którzy przebadali znalezione w jaskini 202 kości kaczek z rodzaju Aythya (na zdjęciu poniżej).

O tym, że kaczki padły ofiarą głodnych praludzi świadczą ślady na kościach. Naukowcy znaleźli na nich charakterystyczne nacięcia wykonane kamiennymi narzędziami, a także ślady ognia oraz ludzkich zębów. To oczywiste dowody dawnego posiłku.

Zdaniem naukowców kaczki jedli europejscy przedstawiciele gatunku Homo heidelbergensis, którzy uważani są za przodków neandertalczyków. Była to rozwinięta forma Homo erectus, która bardzo już przypominała ludzi współczesnych.

Odkrycie pokazuje, że mieszkańcy Europy w tamtym okresie nie żywili się wyłącznie dużymi zwierzętami, jak niegdyś przypuszczano. Dieta złożona z ptaków świadczy o dużych umiejętnościach łowieckich pradawnych mieszkańców Hiszpanii. Polowanie na te zwierzęta wymaga bowiem stosowania bardziej zaawansowanych technik, niż grupowe polowanie na dużego zwierza. Naukowcy spekulują, że myśliwi być może potrafili nawet budować pułapki i imitować ptasie głosy.

Wyniki badań hiszpańscy naukowcy opisali w „Journal of Archaeological Science”. Ja skorzystałem z materiału w Discovery News.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 27.11.2009.

komentarzy 27 to “Drobiowa dieta neandertalskich przodków”

  1. Ciekawe wnioski.
    Prosciej moglo byc, jesli polowali na kaczki wypoczywajace tam w trakcie przelotow z polnocy (nie wiem jak te 150 tys lat temu wygladalo w rejonach polozonych na polnoc – lodowiec, czy interglacjal?), lub wmarzajace w lod przy nieoczekiwanych atakach mrozu.

  2. ciekawe które to Aythya, widocznie nie dało się do gatunku oznaczyć. Na zdjęciu jest samiec głowienki, ale może to czernice albo ogorzałki były?

    • Ciekawe, to jak udało im się ustalić rodzaj?

      • jeszcze nie czytałem (nie mam z chaty dostępu) ale pewnie po kościach ramieniowych, zwykle są diagnostyczne dla taksonów ptaków w materiale kopalnym

  3. Ptaki, jak to ptaki, mają czas na tzw pierzyska, w których wymieniaja aparat lotny. W czasie tym są nielotne – wystarczy, by dobry tropiciel ich kryjówkę-pierzysko zoczył…

    • przynajmniej blaszkodziobe tak mają i dziś wykorzystuje się to np. przy obrączkowaniu łabędzi. Głupki wpływają wtedy w krzaki zalane, chowają się, a odlecieć nie odlecą

  4. No nie wiem czy ten news jest do końca poprawny politycznie (:

  5. Z tymi umiejętnościami to bym aż tak bardzo nie przesadzał, przy odrobinie wprawy nie jest problemem w taką kaczuszkę na przykład trafić kamieniem. A to powinno wystarczyć na tyle by nie zdążyła uciec.

  6. Artykuł jest o kaczkach, ale warto zwrócić uwagę na to, że najliczniejsze w Bolomor XI są fragmenty kości królika europejskiego, na drugim miejscu kaczki, potem długo nic, trochę szczątków jelenia i koniec, reszta gatunków w ilościach śladowych. Fragmenty kości królików i kaczek to prawie 85% wszystkich zidentyfikowanych szczątków (więc drobiazg zdecydowanie przeważa), ale z drugiej strony minimalna liczba osobników w przypadku kaczek to tylko 8, więc mogła to być pozostałość jednego posiłku.

    „Naukowcy spekulują, że myśliwi być może potrafili nawet budować pułapki i imitować ptasie głosy.”

    W oryginalnym artykule w JAS nic takiego nie ma, wręcz przeciwnie, autorzy piszą tak: „There are numerous ethnographic examples that show different systems to capture birds. However, with the archaeological data currently available at Level XI, we cannot identify the technique used by the hominids to obtain these small animals.”

    • Ciekawe kiedy wynaleziono proce do miotania kamieni? Trudno chyba znalezc jej slady w materiale kopalnym, wnioskowac mozna zapewne jedynie po ewentualnych pozostalosciach „magazynow amunicji” w postaci odpowidnio dobranych nieduzych kamieni.

      Rzemienna proca chyba idealnie nadawalaby sie do polowania na taka drobnice? Stosunkowo duzy zasieg i spora celnosc dla wprawnego uzytkownika.

      • „Ciekawe kiedy wynaleziono proce do miotania kamieni? Trudno chyba znalezc jej slady w materiale kopalnym, wnioskowac mozna zapewne jedynie po ewentualnych pozostalosciach “magazynow amunicji” w postaci odpowidnio dobranych nieduzych kamieni”.
        Wbrew pozorom, bardzo wcześnie. Już w dolnopaleolitycznych zespołach środkowoafrykańskich występują narzędzia kamienne zwane „bolasami”. Są to sferoidy ściankowe, czyli owalne kamienie z dookolnymi odbiciami. Za ich twórcę uznaje się Homo erectusa. Wielu archeologów uważa, że narzędzia te służyły do polowań na drobną zwierzynę, jako broń miotana. Z technologicznego punktu widzenia dookolne odbijanie odłupków na krawędziach daje niewielki pożytek, żeby nie powiedzieć jest po prostu do niczego nie przydatne. Archeolodzy badający te stanowiska uznają, że dwa „bolasy” obwiązywano jakimś rodzjem łyka lub sznura i ciskano nimi, głównie w nogi zwierzyny by ją unieruchomić. Do tej pory robią tak niektórzy łowcy afrykańscy w przypadku polowań np. na antylopy, gazele, niektóre ptaki.
        Co się zaś tyczy pułapek, nie możemy wykluczać, że już nawet „wczesny neandertalczyk” stosował paści, naturalne pułapki czy sam budował jakieś prymitywane sidła skoro znamy wiele takowych przypadków u jego następcy Homo sapiens Neanderthalensis.

        • Auley w Dzieciach Ziemii przedstawiala Neandertalczykow z procami, ale nie bylem pewien, czy ten obraz byl w pelni poprawny w porownaniu ze stanem obecnej wiedzy.

          Z Hiszpanii nadchodza coraz to nowe informacje, swiadczace o tym, ze Neandertalczycy w urozmaiconym srodowisku dostosowywali sie do mozliwych do pozyskania zrodel pokarmu ( np. niedawne delfiny )rownie wszechchstronnie, jak Sapiens.

          • „Auley w Dzieciach Ziemii przedstawiala Neandertalczykow z procami, ale nie bylem pewien, czy ten obraz byl w pelni poprawny w porownaniu ze stanem obecnej wiedzy”.
            Hipotezy istnienia procy są nadal domniemaniem, z mocnymi jak się jednak wydaje przesłankami.
            Rzeczywiście ostatnie badania wielu stanowisk w południowo-wschodniej Hiszpani przynoszą wiele niespodzianek, aczkolwiek stanowiska te w większości przypadków są bardzo późne. Większość z nich jest młodsza niemal o 200 tys. lat od czasów kiedy tereny te zamieszliwał Homo Heidelbergensis. W takim wypadku nie jest to chyba najlepsze porównanie. Problem w tym, że wogóle mamy stosunkowo mało dobrze datowanych stanowisk identyfikowanych z „wczesnym neandertalczykiem”.

    • W artykule nie napisali, ale mogli powiedzieć dziennikarzowi, co to mogły być za techniki i stąd wzmianka wzięła się w materiale Discovery. Jak na mój gust, to wyliczenie, jakie techniki mogli myśliwi teoretycznie stosować, nie przeczy temu, że archeologicznych śladów ich zastosowania nie ma.

  7. Jest takie powiedzenie „zabić dwa ptaki jednym kamieniem”, możliwe takie coś jest gdy rzuca się w stadko ptaków, wydaje mi się, że największe prawdopodobieństwo trafienia ptaka to rzut kamieniem w podrywające się stadko ptaków z rozwiniętymi skrzydłami, stanowią wtedy największy cel, wystarczy zresztą wtedy tylko przetrącić nawet jedno skrzydło, by załapać takiego ptaka.

    Co do królików to jest takie nocne polowanie na zające, jeśli idzie się przez ich terytoria siedzą do ostatniej chwili w jakichś zagłębieniach traw, uciekają dopiero praktycznie spod nóg idąc z światłem (dawniej pochodnią), wystarczy wtedy dłuższa pałka by upolować takiego zająca, prawdopodobnie są albo oślepione światłem albo słabo pobudzone wyrwane z półsnu.

  8. A mnie ciekawi, ile czasu istniało to siedlisko. Skoro znaleziono szczątki tylko potencjalnie 8 kaczek…?

  9. Nie wszystkie pięściaki Homo erectusa były retuszowane dookolnie. Natomiast wszystkie pięściaki neandertalczyka i górnopaleolityczne pięściaki kromaniończyka (ok. 44–13 tys. lat temu) są retuszowane dookolnie. Wątpliwym jest aby pięściak służył jako broń miotana, ponieważ był zbyt cenny. Pięściak mógł służyć do rozcinania skóry np. padłego słonia, konia, mamuta – aby dostać się do mięsa.

    Rzut grubym, ponad półmetrowym drągiem w stado podrywających się do lotu kaczek, mógł być o niebo skuteczniejszy niż rzut kamieniem. Taki gruby, wirujący w stadzie kaczek drąg – mógł strącić nawet kilka ptaków.

    • Panie Kijewski sweroidy ściankowe nie mają nic wspólnego z pięściakami!!! Są raczej bliższe rdzeniom. Kształtem przypominają dzisiejsze piłki golfowe. Są jednak od nich zazwyczaj dużo większe. Widzę, że kolejny raz nie ma Pan pojęcia o czym pisze. Najważniejsze, żeby choć na chwilę zaistnieć ze swymi poglądami. Kromaniończyk nigdy nie wytwarzał pięściaków. Nie wiem skąd czerpie Pan swoje dane, ale to są zwykłe wymysły. Pięściaki Homo erectusa też dookolnie retuszowane nie były. Już bynajmniej nikt tu nie pisał o rzucaniu do kaczek pięściakiem oprawionym na drzewcu, z prozaicznej przyczyny. Pięściaka na drzewcu osadzić się nie uda. Jest najzwyczajniej zbyt masywny i „gruby” w przekroju. Dlatego pewnie pojawiły się ostrza liściowate. A już myślałem, że Panu przeszło :] Może to znów przez zmianę faz księżyca i małej ostatnio aktywności „Boga Słońca”??? ;) Życzę słonecznych dni :)

  10. Sauron: Kromaniończyk nigdy nie wytwarzał pięściaków. Nie wiem skąd czerpie Pan swoje dane, ale to są zwykłe wymysły.

    Panie Sauron, kromaniońskie pięściaki sprzed ok. 19 tys. lat (kultura solutrejska) znaleziono w jaskini Szeleta. Morawany nad Vahom – Dlha, zachodnia Słowacja. Otóż kromaniońskie pięściaki – tak samo jak niemal wszystkie pięściaki neandertalczyka – są niepotrzebnie retuszowane dookoła.
    Uwagę zwraca, że nasada pięściaka (gdzie dłoń trzyma pięściak) nie jest obła, czy stępiona, lecz niepotrzebnie retuszowana, ostra. Kromaniończyk nie wytwarzał obłej nasady pięściaka (choć jest to niezwykle proste), pomimo że był narażony na pokaleczenie dłoni.

    Nie pisałem o osadzaniu pięściaka na drzewcu, co jest oczywistym nonsensem, lecz o rzucaniu drągiem do kaczek.
    Dziękuję za życzenia. Pogoda w Nowym Jorku jest rzeczywiście piękna, a jesień dwa razy dłuższa jak w Polsce. Życzę większej aktywności „Boga Słońca” w Polsce.

  11. Zapomniałem dopisać, że pięściaki kromaniończyka na fotografii (z 29 czerwca 1979 r.), pochodzą ze Stellenbosch, Południowa Afryka.
    Prehistoric tools of Cro-Magnon man from archaeological excavations in southern Africa. Photo taken June 29, 1979 in Stellenbosch, South Africa.

    Panie Sauron, jeśli Homo erectus, żyjący oczywiście wyłącznie na poziomie instynktu, wymyślił “bolasy” na sznurze… to gratuluję wyobraźni.

    • 1. ciekawe skąd Pan wie, że taki a taki gatunek hominida żył „na poziomie instynktu”, cokolwiek by to znaczyło w świetle współczesnej etologii. Robił mu Pan testy psychologiczne?
      2. skoro szympans potrafi trawą wyciągać termity z gniazda i zrobić z trawy gąbkę do wybierania wody pitnej z dziupli drzewa, to kto wie, co potrafił Homo erectus, korzystający np. Z OGNIA.

  12. „Panie Sauron, kromaniońskie pięściaki sprzed ok. 19 tys. lat (kultura solutrejska) znaleziono w jaskini Szeleta. Morawany nad Vahom – Dlha, zachodnia Słowacja. Otóż kromaniońskie pięściaki – tak samo jak niemal wszystkie pięściaki neandertalczyka – są niepotrzebnie retuszowane dookoła”.
    I znów się Panu fakty pomieszały. Co ma Solutren do Szelety??? Kultura solutrejska ma najprawdopodobniej korzenie w północnozachodnio afrykańskim aterienie, gdzie pod wpływem ewolucji kulturowej wykształciła się na terenie dzisiejszej Hiszpanii i Francji. Szeleta zaś to stanowisko znajdujące się w pobliżu Miskolca na Wegrzech, a sama geneza tej kultury to najprawdopodobniej ewolucja kultury mikockiej. Najlepszym dowodem na to jest późnomikocki zespół z Jaskini Dzerava Skala na Słowacji. Solutren jest kulturą górnopaleolityczną, nawet dość późną. Seletien natomiast identyfikuje się z późnym Neandertalczykiem. Jednych i drugich dzieliło kilkadziesiąt tysięcy lat. Co ma więc piernik do wiatraka???
    Po Pańskim opisie pięściaków wnoszę, że niewiele ich Pan widział i nie potrafi odróżnić ich od ostrzy. Zarówno stanowisko w jaskini Szeleta, jak i Morawany czy Dlha nie mają w inwentarzach jakichkolwiek form pięściakowych. Są to wyłącznie ostrza liściowate. W ubiegłym roku nawet oglądałem inwentarze z Szelety. Znajdują się w Muzeum Hermana Ottoman w Miskolcu. Inwentarze z Moravan też miałem szczęście w ubiegłym roku widzić. Pięściaków tam natomiast nie widziałem. Polecam wycieczkę na stary kontynent. Może Amerykańskie słońce zbyt mocno grzeje??? Bawi mnie Pańskie przekonanie, że zna Pan problematykę paleolitu, posługuje się jego specyficzną terminologią z nie zna Pan kompletnie strony technologicznej wytwórczości narzędzi kamiennych, technokompleksów kulturowych i ich charakterystyki, co najlepiej widać po Pańskich porównaniach pięściaków i ostrzy. Żenada.

  13. Panie Sauron, być może niepotrzebnie rozróżniamy pięściaki i ostrza, ponieważ ich funkcja jest prawdopodobnie taka sama: rozcinanie skóry padłego słonia, konia, mamuta – aby dostać się do mięsa. Podobna wydaje się funkcja zaostrzonych otoczaków Homo erectusa.

    • >>być może niepotrzebnie rozróżniamy pięściaki i ostrza

      być może nie wiedział Pan, że się je rozróżnia :-P

  14. Panie Eptesicus, Homo erectus pozyskiwał ogień z naturalnego źródła i potrafił go podtrzymywać bez udziału myślenia, ani świadomości. Od około pół miliona lat temu. A więc przez ok. 1,5 mln tego nie potrafił. Bóbr potrafi budować tamy na rozlewiskach wodnych. Oczywiście nie posługuje się przy tym myśleniem, ani świadomością. Tak samo szympans – potrafi robić różne ciekawe rzeczy bez udziału myślenia, ani świadomości.
    Robiłem testy psychologiczne mojej babci, która uważała, że konie, krowy i inne zwierzęta myślą, mają świadomość i wiedzą to i owo.

  15. […] znaleźli też dowody spożywania przez naszych wymarłych kuzynów owoców morza, a także polowania już przez ich przodków na kaczki. Wszystko to podważa twierdzenia, że neandertalczycy ograniczali się jedynie do łowów na […]

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s