Termiczna obróbka kamienia sprzed ponad 70 tys. lat

Już co najmniej 72 tys. lat temu Homo sapiens żyjący w dzisiejszej Afryce Południowej rozgrzewali kamienie, by w ten sposób uzyskać lepszy materiał do produkcji narzędzi.

Zastosowanie obróki termicznej do zmiany cech kamienia, to kolejny niesamowity przykład umiejętności symbolicznego myślenia i wysokiej inteligencji naszych przodków zwanych często pogardliwie jaskiniowcami.

Tymczasem niewielu dzisiejszych mieszkańców Ziemi wie, że wrzucenie kamienia do ognia może zmienić jego strukturę, tak by się go łatwiej łupało, co pozwala wykonywać lepsze narzędzia. To zjawisko bardzo dobrze znali 72 tys. lat temu (a może nawet ok. 160 tys. lat temu) mieszkańcy okolic Pinnacle Point na południowym krańcu Afryki Południowej.

Jak wykazały badania archeologów, tamtejsi „jaskiniowcy” wkładali do specjalnych ognisk miejscowe skały z dużą zawartością krzemu. Pod wpływem ognia słabo nadający się do obróbki kamień stawał się dzięki przekształceniom wewnętrznej struktury dużo lepszym surowcem do produkcji narzędzi.

Archeolodzy zapewne nie wpadliby na ślady termicznej obróbki kamieni, gdyby nie natrafili na taki kamień wciąż leżący w dawno wygasłym ognisku. Jeden z nich skojarzył kolor kamienia z podobnie potraktowanymi, ale dużo młodszymi kawałkami skał. Podejrzenia potwierdziły eksperymenty naukowców odtwarzające cały proces.

Naukowcy w swoim artykule w „Science” podkreślają, że ta technologia mogła umożliwić Homo sapiens ekspansję na inne kontynenty i dać naszym przodkom przewagę nad neandertalczykami.

Więcej w Rzeczpospolitej i Gazecie Wyborczej.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 14.08.2009.

Komentarzy 14 to “Termiczna obróbka kamienia sprzed ponad 70 tys. lat”

  1. I nigdzie nie moge znalezc, co to jest ten silkret co do ognia kladli.

    • Piasek i/lub żwir, scementowane związkami krzemu z podsiąkającej wody w suchym i gorącym klimacie. Tworzy warstwy na powierzchni gruntu. Twardy materiał, odporny na erozję i wietrzenie.

      • @Cup Tour
        „Piasek i/lub żwir, scementowane związkami krzemu z podsiąkającej wody w suchym i gorącym klimacie. Tworzy warstwy na powierzchni gruntu…”
        Petrografowie ten rodzaj skały nazywają zlepieńcem. Jesto jeden z wielu rodzajów skał metamorficznych

  2. „Okazało się, że wcześnie…”, moja ulubiona kategoria, mniam. :)

  3. Znaleziono po prostu półprodukt do wytwarzania wafli krzemowych do produkcji procesorów. Na wczesnym etapie obróbki wprawdzie. Niech szukają dalej! ;)

  4. Czytalem, ze taka obrobka cieplna umozliwiala z wyprodukowanie z jednej buly krzemiennej znacznie wiecej ostrzy roznego typu (do tego cienszych i lzejszych), niz z niepoddanej uprzednio takiemu podgrzewaniu. To tez jest istotna zaleta takiej metody, zwlaszcza na terenach odleglejszych od miejsc wystepowania krzemienia.

    Typowy krzemien rozlupywal sie w konsekwencji umiejetnego ogrzeania w ognisku na cienkie blaszki.

    Tutaj chodzi o inny kamien, ale jesli grupa stosujaca takie metody trafila na krzemien, zapewne szybko odkrywala dodatkowe zalety obrobki termicznej.

  5. @krzysztofsf
    „Tutaj chodzi o inny kamien, ale jesli grupa stosujaca takie metody trafila na krzemien, zapewne szybko odkrywala dodatkowe zalety obrobki termicznej”.
    Umiejętne ogrzanie każdej skały krzemionkowej, niezależnie czy jest to krzemień, radiolaryt, rogowiec, limnokwarcyt, spągiolit czy kwarcyt wiąże się z poprawą parametrów ich łupliwości. Odpowiednie podgrzewanie powoduje poprawę struktury krystalicznej minerałów ze stosunkowo dużą zawartością krzemionki lub ziaren kwarcu, których kryształy w wyniku procesów związanych z obróbka termiczną ulegają przemieszczeniu i „ściśnięciu” zmniejszając w ten sposób przestrzenie pomiędzy nimi.

  6. „Naukowcy w swoim artykule w “Science” podkreślają, że ta technologia mogła umożliwić Homo sapiens ekspansję na inne kontynenty i dać naszym przodkom przewagę nad neandertalczykami”.
    Co za bełkot. Neandertalczycy też znali tą „technologię” i posługiwali się nią dość powszechnie.

  7. Zaś ekspansji na inne kontynenty różne gatunki hominidów dokonywały znacznie wcześniej – zresztą H.sap. zrobił to także jeszcze zanim wyprażono owe południowoafrykańskie kamienie.
    Obróbkę termiczną kamieni dzisiaj w kamieniarstwie stosuje się powszechnie, nie jest więc tak, że mało kto o tym wie.

    • „Obróbkę termiczną kamieni dzisiaj w kamieniarstwie stosuje się powszechnie, nie jest więc tak, że mało kto o tym wie.”

      Yhm, czyli twoim zdaniem jest to wiedza powszechna. Ja bym nie stawiał na to nawet 1 zł. Jakoś nie zauważyłem, by kamieniarze stanowili dużą grupę zawodową. Spotykam lekarzy, dziennikarzy, nauczycieli, PR-owców, grafików, handlowców, policjantów, informatyków, mechaników itp. Na kamieniarza jeszcze nie trafiłem. Jak widać różnimy się w definiowaniu określenia „mało kto”.

      • Mój wujek jest kamieniarzem (robi pomniki/nagrobki) i nie obrabia termicznie granitu. Tnie go jedynie do właściwych wymiarów i szlifuje. Podejrzewam, ze tak postępuje większość kamieniarzy w Polsce.

  8. Wiem,że pytanie nie dotyczy tej informacji, ale dotyczy wyników ostatnich badań. W jednej stacji TV prze 3-4 dniami był reportaż z różnych obecnych badań w Polsce. Wypowiadający się archeolodzy, badający ciałopalne cmentarzysko z okresu rzymskiego powiedzieli, (pokazując popielnicę ze spalonymi kośćmi), że będą badali DNA i określą płeć oraz wiek tego osobnika?
    Czy ktoś może mi to potwierdzić, z udzielających się tutaj dyskutantów, że jest to możliwe. Jak to oni zrobią?

    • Jest to oczywiście niemal niemożliwe. Szczerze wątpię, żeby w przepalonych kościach zachowała sie odpowiednia ilość kolagenu do badań DNA. Myślę, że badania wieku i płci mają być przeprowadzone przy użyciu innych metod niż DNA. W przypadku badania płci chodzi tu o wyposarzenie zmarłego w przedmioty codziennego użytku. W przypadku badan wieku zmarłego pod uwagę brałbym pomiary szczątków kostnych, stopien zrostu kości i szwów czaszkowych itp.
      Nie zmienia to jednak faktu, że z badaniami DNA strzelili gafę, ale zdarza się ona każdemu. Człowiek jest omylny.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s