Najdłuższa ekspedycja prahistoryczna trwa już 45 lat

Combined Prehistoric Expedition (Wspólna Ekspedycja Prahistoryczna) jest największą i najdłużej bez przerwy działającą na świecie ekspedycją prahistoryczną. Jej geneza sięga akcji ratowania zabytków nubijskich zagrożonych budową Tamy Asuańskiej w początku lat 60. XX wieku. Od początku jedną z najważniejszych ról odgrywają w niej Polacy.

W ciągu 45 lat nieprzerwanej działalności ekspedycja objęła różne regiony krajów północno-wschodniej Afryki – Egiptu, Sudanu i Etiopii. Nazwę swą Combined Prehistoric Expedition zawdzięcza temu, że przez cały czas miała charakter międzynarodowy, angażując, obok stałego zespołu polsko-amerykańskiego, badaczy różnych specjalności z kilkunastu krajów z trzech kontynentów. Wyniki badań opublikowano w kilkunastu książkach i trudnej do policzenia ilości artykułów naukowych. Od początku Combined Prehistoric Expedition ściśle związana jest z Instytutem Archeologii i Etnologii PAN w strukturze którego figuruje jako Misja w Egipcie.

Z okazji rocznicy Instytut Archeologii i Etnologii PAN ma zaszczyt zaprosić na:

Jubileuszową Sesję poświęconą 45-leciu działalności
COMBINED PREHISTORIC EXPEDITION

Sesja, zorganizowana w ramach działalności Komitetu Nauk Pra-i Protohistorycznych PAN, odbędzie się 14 maja (czwartek) i rozpocznie się o godz. 12.00 w sali posiedzeń Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie, al. Solidarności 105.

Celem sesji jest podsumowanie dotychczasowych osiągnięć oraz przedstawienie najnowszych odkryć.

PROGRAM SESJI:

12.00 Otwarcie Sesji
Dr Jacek Kabaciński: Combined Prehistoric Expedition – 45 lat działalności.
12.45 Prof. dr hab. Romuald Schild: Neolityczne centrum kultowe Nabta Playa.
13.30 Przerwa na kawę
13.45 Prof. dr hab. Michał Kobusiewicz: Rytuał pogrzebowy w schyłku neolitu w rejonie Gebel Ramlah.
Dyskusja
15.00 Zakończenie Sesji

W pierwszym wystąpieniu dr Jacek Kabaciński omówi trwającą nieprzerwanie już blisko pół wieku działalność badawczą ekspedycji. Powstała ona w 1963 roku podczas wielkiej międzynarodowej akcji ratowania zabytków nubijskich zagrożonych wylewem spowodowanym budową Wielkiej Tamy Asuańskiej. Po zakończeniu tej akcji badano nadal prahistorię doliny Nilu w Egipcie i w Sudanie oraz tereny pustynnych rejonów wschodniej Sahary.

Dzięki tym badaniom dowiedziono że, wbrew poprzednim twierdzeniom, tereny te były miejscem intensywnego rozwoju prahistorycznych społeczności ludzkich, który w końcu doprowadził do powstania starożytnych cywilizacji Egiptu i Sudanu. Wiemy też obecnie, że północno wschodnia Afryka była jednym z najstarszych ośrodków wytwarzania naczyń ceramicznych, a także jednym z najstarszych miejsc gdzie zapoczątkowano hodowlę bydła.

Kilka lat poświęcono też badaniom w Etiopii, gdzie odkryto bogate ślady działalności łowców ze starszej epoki kamienia, którzy żyli tu przed blisko 200 tysiącami lat.

Aby poznać bliżej i lepiej zrozumieć sposoby życia w tych odległych czasach, oprócz archeologów, w pracach Ekspedycji zawsze brali udział specjaliści z bardzo wielu dziedzin nauki takich jak antropologia, geologia, biologia a nawet astronomia.

Drugi referat wygłosi profesor Romuald Schild – wieloletni Dyrektor Ekspedycji. Opowie o niedawnym odkryciu wielkiego Centrum Ceremonialnego jakie powstało przed siedmiu tysiącami lat w południowej strefie dzisiejszej Pustyni Zachodniej w Egipcie, w okolicach góry zwanej dziś Dżebel Nabta.

Panujący wówczas dużo wilgotniejszy klimat, o czym wiadomo także dzięki badaniom Ekspedycji, powodował że dzisiejsza, wyjątkowo surowa pustynia, była wówczas sawanną na której w licznych osadach żyli pasterze z późnej epoki kamienia. Oni to właśnie stworzyli rozległe Centrum Ceremonialne o ważnym znaczeniu kultowym. Stanowili dobrze zorganizowaną społeczność której przywódcy byli w stanie zorganizować budowę z ogromnych głazów konstrukcji zwanych megalitami, kurhanów w których chowano członków elity społecznej i całe pola kamiennych steli upamiętniających zmarłych członków plemienia.

Pasterze ci posiadali też już znaczną znajomość astronomii, czego dowodem jest zachowany krąg kamienny skonstruowany w ten sposób że wykazywał kierunek północy oraz wschód słońca w dniu przesilenia letniego. Mamy wystarczające powody by przypuszczać, że gdy przed sześciu tysiącami lat sawanna stała się zbyt sucha, by zachować życie, prahistoryczni pasterze, musieli wywędrować w poszukiwaniu wody do doliny Nilu, gdzie w dużej mierze przyczynili się do powstania cywilizacji starożytnego Egiptu wnosząc swe osiągnięcia kulturowe.

W trzecim wystąpieniu profesor Michał Kobusiewicz, obecny Dyrektor Ekspedycji, przedstawi dokonane przed kilku laty ważne odkrycie i przebadanie trzech cmentarzysk towarzyszących wydarzeniom sprzed ponad sześciu tysięcy lat omówionym w poprzednim referacie.

Na cmentarzyska te natrafiono w pobliżu wspomnianego Dżebel Nabta w okolicy góry nazwanej Dżebel Ramlah. Niewątpliwie ludzie tu pochowani związani byli z twórcami wspomnianego Centrum Ceremonialnego. Odkryto razem 69 pochówków osób różnej płci i wieku. Zmarłych chowano zgodnie z wierzeniami głową na zachód i twarzą na południe. Do grobów wkładano liczne dary takie jak bogato zdobione naczynia gliniane, biżuterię w postaci bransolet z kości słoniowej i z muszli morskich, kolii paciorków z karneolu, agatu, turkusa, kości i muszli, kamienne palety do rozcierania barwników kosmetycznych – czerwonej i żółtej ochry i zielonego malachitu, różnego rodzaju zdobione pojemniki na te produkty, a także narzędzia i broń wykonane z kamieni różnego rodzaju.

Szczęśliwie żaden grób nie został obrabowany – rzecz bardzo rzadka w Egipcie. Stało się tak dlatego, że krótko po okresie używania tych cmentarzysk susza zmusiła ludzi do opuszczenia tych terenów i w zasadzie nikt ich już nie odwiedzał aż do przybycia archeologów.

Podczas badania cmentarzysk natrafiono na wyraźne ślady dbałości o zachowanie szczątków ludzkich w stanie nienaruszonym. Ta dbałość stała się potem jednym z podstawowych kanonów wierzeń w starożytnym Egipcie. Jej obecność tysiąc lat wcześniej u ludności ówczesnej sawanny również wskazuje na związek kultury tych plemion z początkami późniejszej cywilizacji nad Nilem.

Badania prahistorii północno-wschodniej Afryki przez zespół z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk będą nadal kontynuowane.

Na podstawie materiałów udostępnionych Archeowieściom przez IAE PAN.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 6.05.2009.

Jedna odpowiedź to “Najdłuższa ekspedycja prahistoryczna trwa już 45 lat”

  1. Bojowa nazwa, ciekawe czy się dzieli na brygady i kompanie?

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s