Pierzasta rewolucja w świecie dinozaurów

Jeszcze niedawno praktycznie nikt nie sądził, że gady mogły nosić pióra. Odkrycia ostatnich kilkunastu lat przyniosły liczne dowody na to, że miały je niektóre teropody, dwunożne dinozaury takie jak tyranozaur. Jednak najnowsze odkrycie wskazuje, że pierzastych dinozaurów mogło być dużo więcej.

velociraptor_bw

Opierzony teropod velociraptor. Jeszcze na początku lat 90. nie podejrzewano, że miał pióra. Rysunek na licencji Creative Commons. Autor: Arthur Weasley

Wszystkie dinozaury można z grubsza podzielić na dwie duże grupy – Saurischia i Ornithischia. W grupie Saurischia znajdują się m.in. teropody, które uważa się za przodków ptaków. Druga grupa charakteryzowała się m.in. tym, że u jej przedstawicieli nie znajdowano piór. Powszechne za to były łuski.

Niedawno naukowcy odkryli w Chinach kolejnego dinozaura z bardzo wczesnymi piórami, ale tym razem był to członek Ornithischia, któremu paleontolodzy nadali gatunkową nazwę Tianyulong confuciusi. Jest to najstarszy opierzony dinozaur, jakiego dotąd odkryto. Żył jakieś 100-144 milionów lat temu.

Co prawda sam wiek opierzonego gada nie jest dla nas szokiem. Naukowcy już wcześniej podejrzewali, że wczesne pióra mogły wykształcić się 150 milionów lat temu. Jednak odkrycie oznacza, że pióra mógł mieć również wspólny przodek grup Saurischia i Ornithischia. A to przesuwa datę możliwego pojawienia się piór do ponad 200 mln lat.

Po co dinozaurom pióra? Zdaniem naukowców mogły pomagać w utrzymaniu wyższej temperatury ciała, a także służyć jako ozdoba, którą samce „podrywały” samice. O tej drugiej funkcji świadczy to, że Tianyulong confuciusi miał szczególnie okazałe „protopióra” właśnie przy ogonie.

Zdaniem naukowców najprawdopodobniej były one wielobarwne. – Świat dinozaurów mógł być bardziej kolorowy niż dotąd sądziliśmy – komentuje Hai-Lu You.

Odkrycie pozwala też podejrzewać, że pióra, choćby w niewielkich ilościach, nosiło dużo więcej dinozaurów, niż sądziliśmy. Być może nawet wszystkie, w tym te pokryte łuskami.

Wyniki badań opublikowano w najnowszym „Nature„. Skorzystałem też z tekstu w BBC i depeszy PAP opublikowanej w Onecie. W BBC można obejrzeć rekonstrukcję i skamieniałe protopióra Tianyulong confuciusi.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 24.03.2009.

Komentarzy 6 to “Pierzasta rewolucja w świecie dinozaurów”

  1. Wojtku! W drugim akapicie napisałeś, że od Ornithischia pochodzą dzisiejsze gady. Nie chcę uchodzić za eksperta, ale jedyni potomkowie dinozaurów to ptaki, zaś „dzisiejsze gady” są inną linią ewolucyjną, nierzadko daleko ze sobą spokrewnioną. Np. krokodyle i żółwie są sobie znacznie odleglejsze niż krokodyle i dinozaury. Może błąd wynika tylko z błędu w budowie zdania. Mam nadzieję.

  2. Fakt. Błąd wynika z bezrefleksyjnego korzystania z depeszy PAP. Po raz nie wiem który zresztą (tu następuje niecenzuralna część wypowiedzi)

  3. Hm. Prawdopodobnie istnieje rozbieżność między określeniami tych struktur w języku angielskim, natomiast ciężko jednoznacznie określić czy te (prawdopodobnie keratynowe) wytwory naskórka są piórami, bądź czy są przynajmniej do nich homologiczne, a nie analogiczne. Takie przypuszczenia można wysunąć w momencie gdy zostanie odnaleziony wspólny przodek Saurischia i Ornithischia posiadający bez wątpienia „prapióra”. Niestety nawet w tym przypadku byłoby dużo kontrowersji gdyż w stanie kopalnym każda taka struktura przypomina włosie (dinozaur Sinosauropteryx lub pterozaur Sordes). Można się pocieszyć tym, że niedawno podobne szczeciniaste twory odkryto u Psitakozaura, który był z grupy Ornithischia;) Całkiem możliwe jednak że obie grupy niezależnie wykształciły termiczną osłonę w obronie stałej temperatury ciała.

    • @znawca
      Czy to prawda, że najlepszym dowodem na to, iż niektóre dawne gady były stałocieplne są ssaki? Gdyby było inaczej, trochę by się posypała teoria.

  4. Ta rekonstrukcja bardziej do mnie przemawia, niz rysunek przy
    https://archeowiesci.wordpress.com/2009/03/22/maly-ale-grozny-czyli-najnowszy-dinozaur-z-ameryki-polnocnej/#comment-8198

  5. […] Informacja jest o tyle godna przytoczenia, że niedawno w pewnej polskiej gazecie kreacjonista prof. Andrew McIntosh (prof. chemii, a nie biologii) przekonywał, że ewolucjoniści nie mają racji twierdząc, że pióra ptaków wyewoluowały z gadzich łusek. Jak przekonywał to, co widzimy w skamielinach, to są albo w pełni rozwinięte pióra, albo łuski w swej podstawowej formie. W rzeczywistości takich nierozwiniętych piór trochę już paleontolodzy znaleźli, a to najnowsze odkrycie jest jedynie kolejnym uzupełnieniem naszej wiedzy o ewolucji piór. Troszkę więcej o wczesnych piórach i ich roli u przodków ptaków, czyli dinozaurów, napisałem swego czasu w tekście Pierzasta rewolucja w świecie dinozaurów. […]

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s