Mały, ale groźny, czyli najnowszy dinozaur z Ameryki Północnej

Większości ludzi dinozaury kojarzą się z gigantycznymi zwierzętami. Najbardziej znane są właśnie te największe jak T. rex, czy brontozaur (właść. apatozaur). Jednak świat dinozaurów składał się też z wielu gatunków, których rozmiary nie zrobiłyby na nas piorunującego wrażenia. Jednego z takich maluchów odkryto niedawno w Ameryce Północnej.

hesperonychus-elizabethae

Hesperonychus elizabethae w całej okazałości. Rysunek Nicka Longricha, paleontologa z Uniwersytetu w Calgary

Żyjący 75 milionów lat temu Hesperonychus elizabethae miał tylko 50 cm wysokości i jest najmniejszym drapieżnym dinozaurem jakiego odkryto w Ameryce Północnej.

Jego szczątki są na tyle małe, że początkowo nie uznano odkrytych skamieniałych kości za pozostałości dinozaura. Jednak bliższe badania wykazały ogromne podobieństwo do kości Velociraptora, znacznie większego drapieżnego dinozaura. Badacze ustalili również, że te małe kości należały bez wątpienia do dorosłego osobnika.

O odkryciu poinformowali kanadyjscy naukowcy w PNAS. Ja skorzystałem z tekstu w National Geographic.

To nie pierwszy tak mały drapieżny dinozaur jakiego odkryto. Znamy już trochę gatunków, które wielkością dorównywały zaledwie kurom czy indykom, czyli swoim odległym potomkom.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 22.03.2009.

Komentarzy 18 to “Mały, ale groźny, czyli najnowszy dinozaur z Ameryki Północnej”

  1. Czyżby obrazek sugerował, że dinozaur miał włosopióra, jak kiwi, i żył w oholicach, gdzie pada śnieg? :)

  2. A tutaj inny futrzasty dinozaur
    http://www.wykop.pl/link/159776/dinozaury-wyginely-miliony-lat-temu-ponoc-pic

    • Zdjęcia pokazują szczątki orki karłowatej (Pseudorca crassidens) – mniejsza od orki (Orcinus) i ma mniej zębów, należy do waleni uzębionych, jak delfiny, i z dinozaurami nie ma nic wspólnego.

  3. Rysunek bardziej z fantazją niż wypada: włosy to twory naskórka, jeśli występują wraz z łuskami, to rosną pomiędzy nimi, i powstały tylko jednej, w odrębnej linii gadów, wywodzących się od karbońskich pelikozaurów, których odległymi potomkami są ssaki. Natomiast z linii gadów łuskonośnych wywodzą się gady naczelne, do nich należały m.in. dwa rzędy dinozaurów, także przodkowie krokodyli. Od rzędu dinozaurów gadziomiednicznych wywodzą się praptaki oraz ptaki współczesne. I w tym rzędzie wytworzyły się pióra, jako przekształcone łuski. Jedne i drugie mają podwójne pochodzenie – ze skóry właściwej i z naskórka. Pióra, początkowo podobne do puchowych powstały już u dinozaurów jako izolacja termiczna, natomiast u przodków ptaków stały się piórami konturowymi (to te co pokrywają ciało), a niektóre z nich znacznie urosły, tworząc lotki i sterówki. Pióra zresztą mogą wyglądać bardzo różnie, są wśród nich też włosokształtne, ale uważam, że artysta przesadził, rysując te Hesperonychusy we futerku.

    • Dzięki za obszerne wyjaśnienie :)

    • Zauwazylem, ze w ostatnich latach pojawil sie jakis taki trend, polegajacy na jak najwiekszym upodobnieniu zwlaszcza rysunkow (rekonstrukcji tego typu zaawansowanych w upodobnianiu raczej sobie nie przypominam) roznego rodzaju dinozaurow do wspolczesnej fauny, glownie robienie z nich tak jakby nielotnych ptakow.
      Chodzi mi nie o sama sylwetke, sposob ruchu czy postawe, a wykoanczanie rysunkow elementami niezachowanymi kopalnie, opartymi wylacznie na domyslach artysty.

    • To bardzo znamienne, co tu piszecie. Ciekawe tylko, że takie fikcyjne, fałszywe wizje artystyczne pojawiają się w pracach naukowców, a nie w książeczkach dla dzieci.

      • nie sądzę. Takie rekonstrukcje nigdy nie pojawiają się w oryginalnych pracach naukowych – ta również nie pojawiła się

  4. Może naukowcy najpierw uznali je za niestrawione części jakiegoś innego zwierzęcia (nie wiem, czy były wtedy gromada ptaków). Odchody mogły u zwierząt często zawierać takie właśnie kości, tak jak choćby nasiona.

  5. @Cyprian Vaxo: poprawka- pióra powstały niezależnie od łusek.
    U teropodów „prapióra” powstały prawdopodobnie na wczesnym etapie rozwoju, natomiast pióra konturowe (co najmniej regularne) z pewnością występowały u dromeozaurów takich jak Hesperonychus. Wystarczy przyjrzeć się skamieniałości dromeozaura Sinornithosaurus który ma zachowane konturówki na przedramionach i ogonie. resztę ciała pokrywał pewnie miękki puch. Z resztą te zwierzaczki klasyfikuje się obecnie do kladu Avifilopluma do których należą przodkowie Archeopteryksa (bazalny Avialae)- notabene był to pierwotny ptak.
    Chyba nie ma błędu w pokazywaniu na ilustracji roślin okrytonasiennych takich jak klon jawor, który mógł istnieć w okresie kredowym.

  6. Oczywiście, obecnie łuski i pióra, wytwarzają się niezależnie ale ich zawiązki są takie same, część rogowa pochodzi zawsze z naskórka (ektoderma), natomiast głębsza warstwa łuski z ewentualną tkanką kostną – ze skóry właściwej (mezoderma). W rosnącym piórze pasemko skóry właściwej z naczyniami krwionośnymi jest wewnątrz dutki i odżywia rogową stosinę i chorągiewkę, a gdy pióro wyrośnie – ta część zasycha, tworząc błoniastą „duszę” wewnątrz. Tak więc łuska i pióro są to utwory homologiczne, czasem przechodzą jeden w drugi, jak widać na skrzydle pingwina. Zawiązki współczesnych piór pokazują, jak mogły wyglądać te pierwotne – ich stosina w jednym punkcie rozgałęzia się na wiele promieni, i tak pozostaje w piórach puchowych. W piórach konturowych jeden z promieni rośnie intensywniej w przedłużeniu stosiny, pociągając kolejno pozostałe, i tak tworzy się znana struktura pierzasta.
    Już kilka lat temu zauważono, że Archaeopteryx i Rhagoavis mają pazury skrzydeł mocno wygięte, i nawiązują do plezjonu deinonychidów, natomiast pozostałe ptaki wywodzą się z dromeozaurów czyli z dwu różnych grup dinozaurów.
    [Mayr, G. et al. 2005. A Well-Preserved Archaeopteryx Specimen with Theropod Features. Science 310 (5753): 1483 – 1486.]
    Co do roślin których liście ozdabiają obrazek osobiście trochę wątpię czy w kredzie zyły już dokładnie te gatunki, choć rośliny dwuliścienne już zdążyły powstać.

  7. Dzięki za dokładne wyjaśnienie z tymi piórami.
    Deinonychozaury to jedna z grup dromeozaurów. W istocie Archaeopteryx, tudzież przytoczony Rahonavis, są siostrzane do dromeozaurów i raczej sztucznie z nich wydzielone i wpakowane do kladu Avialae, gdyż różnice między nimi a pozostałymi dromeozaurami są prawie niezauważalne (tak, wiem, że „prawie” robi wielka różnicę). Nawet ten Rahonavis jest raz zaliczany do Avialae a raz do Dromeosauridae…

  8. Czyli mały, ale wariat ?

  9. @ znawca
    systematyka zwierząt kopalnych rządzi się nieco innymi prawami, ogólnie mówiąc jest z konieczności bardziej „płynna” i formalnie nie wpływa na system gatunków żyjących, który też jest dosyć zmienny. Wieć nie ma się co przejmować dokładną pozycją w systemie wspomnianych gatunków.
    @ stefanwaldek
    Zależy co rozumiesz pod słowem wariat, jeśli szybkie ruchy i reakcje – to możesz mieć rację, bo ogólnie drobne gatunki często właśnie tak się zachowują.

  10. @Cyprian Vaxo
    Zdaję sobie z tego sprawę;)

  11. ‚Tak więc łuska i pióro są to utwory homologiczne, czasem przechodzą jeden w drugi, jak widać na skrzydle pingwina. ‚

    Jak mam to rozumieć?

    pozdrawiam.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

 
%d blogerów lubi to: