Pierwsza placówka handlowa Ilirów

Mianem Ilirów określamy plemiona, które żyły w starożytności na terenach rozciągających się od dzisiejszej Słowenii po Albanię i Macedonię. Nasza wiedza o nich nie jest zbyt bogata i kojarzeni są głównie jako wojownicy i piraci.

amfory-z-ilirii

Potłuczone rzymskie amfory znalezione w Desilo. Credit: University of Mostar

Gdy wiosną 2007 r. profesor Snjezana Vasilj z uniwersytetu w Mostarze (Bośnia i Hercegowina) znalazł w bagnach w Desilo 16 iliryjskich łodzi wypełnionych rzymskimi amforami z winem, uznano, że to najpewniej statki piratów posłane na dno przez Rzymian.

Jednak nie wszystkich przekonywała taka interpretacja. Marina Prusac i Adam Lindhagen z uniwersytetu w Oslo (Norwegia) nabrali podejrzeń, że w Desilo mogło znajdować się coś, czego jeszcze nie znalazł żaden archeolog – iliryjska placówka handlowa. Dlaczego właśnie tam?

Desilo to miejsce, w którym szlaki lądowe łączyły się z morskimi. Miejscowość leży co prawda 20 km w głębi lądu, ale można do niej bez problemu dopłynąć rzeką Neretwą. W dodatku w pobliżu znajdowała się rzymska kolonia Narona. Okolica ta więc nie za bardzo nadawała się na kryjówkę piratów.

Jesienią tego roku norwescy archeolodzy zaczęli wykopaliska. W ciągu kilku tygodni odnaleźli kamienny mur, który tworzył nabrzeże starożytnego portu, leżące na jego dnie kolejne kilkanaście łodzi i pozostałości setek amfor z I wieku p.n.e. Około sto metrów od portu Norwegowie odkryli ruiny iliryjskiej osady. W okolicy są też groby starsze niż port, co sugeruje, że osada istniała kilkaset lat.

– To unikatowe odkrycie. Wykazaliśmy, że Desilo było ważną placówką handlową, która odgrywała znaczącą rolę w kontaktach Ilirów z Rzymianami – komentuje Marina Prusac. Lindhagen dodaje, że to najważniejsze odkrycie archeologiczne dotyczące Ilirów i podkreśla, że na razie odkryto tylko to, co leży na wierzchu. W grubych warstwach mułu może kryć się dużo więcej zabytków.

Badania amfor ujawniły, że większość z nich powstała u wybrzezy Dalmacji. Jak tłumaczą archeolodzy produkowane tam wino rzymscy koloniści nie tylko eksportowali do Rzymu, ale sprzedawali też Ilirom za sól, metale, skóry i niewolników.

Badania Norwegów wykazały też, że łodzie nie zatonęły w wyniku jednego zdarzenia, ale w ciągu dłuższego okresu. Tym samym obalili tezę, że na dno posłali je Rzymianie podczas antypirackiej kampanii. Archeolodzy nie potrafią jednak na razie wyjasnić dlaczego tyle łodzi i amfor znalazło się na dnie portu. W mule znaleziono też zwierzęce kości, zęby koni, iliryjską ceramikę, groty włóczni i ostrza toporów.

Na podstawie Apollon.

~ - autor: Wojciech Pastuszka w dniu 9.12.2008.

Komentarzy 11 to “Pierwsza placówka handlowa Ilirów”

  1. do glowy przychodza mi hipotezy typu tsunami, wywolane trzesieniem ziemi lub wybuchem jakiegos wulkanu.

  2. A mi raczej kojarzy sie to z wasniami pomiedzy kupcami – podpalanie i zatapianie statkow konkurentow jako metoda walki z konkurencja, tradycyjnie akceptowana – o czym swiadczyloby nagromadzenie takich zdazen w dluzszym (jakim? ) okresie.

    Moze rowniez zatapiano statki usilujace chylkiem odplynac bez uiszczenia stosownych oplat itp.

  3. A może statki Illirów były po prostu kiepskie, i przy uderzeniach wiatru typu bora-bora, czy inny szkwał niektóre tonęły?
    d-d @
    Oczywiście o wulkanie tam i wtedy (- 100 lat) nie ma mowy, a na tsunami są wystawione raczej wybrzeża, a nie okolica dość odległa od morza.

  4. Kiedy bylem na wybrzeżu Dalmacji, to poznany właściciel restauracji pokazywał mi niezła kolekcję amfor (potem innych zabytków) wyłowionych z morza przez siebie! Cześć z nich stała w ogródku restauracji inne w różnych miejscach domu.
    I nie tylko on miał takie kolekcje. Po prostu jest tego pełno.
    Mówią o tym koledzy, którzy tam nurkują.
    Poz

  5. Cyprian Vaxo: to jest aktywna sejsmicznie okolica, a tsunami może powstać w każdym zbiorniku wodnym w sprzyjających warunkach, kwestia jedynie jego skali i siły niszczącej.

  6. Cup Tour @
    Aktywność sejsmiczna to jedno, wulkan to inna parafia, natomiast tsunami na rzece raczej jest trudne do zaakceptowania. A szczątki łodzi pochodzą z różnych lat, więc szukam przyczyny, która mogła działać wielokrotnie.

  7. A gdzie dokładnie jest to całe Desilo? Nie mogłam znaleźć na mapie.
    I w jakiej odległości od siebie znaleziono statki? Na jakim obszarze?
    [Jedno-dwa zatonięcia statków pełnych amfor możnaby uzasadnić np. próbą wyłudzenia ubezpieczenia. Z pewnością niektóre operacje handlowe były ubezpieczane, zwł, jeśli dana gałąź handlu była ważna dla okolicznej gospodarki. O co chodzi z wyłudzeniem: zrujnowany statek puszczano z misją handlową. Oficjalnie na statku był towar o zawrotnej wartości, np. ileś litrów wina, a praktyce ilości towaru były symboliczne, wieziono jedynie kilka amfor dla ściemy, reszta była pusta. Po zatonięciu statku nikt nie może udowodnić, że wina nie było, a odszkodowanie jest. Oglądałam kiedyś taki film przygodowy, gdzie właśnie armator tak zrobił z szampanem.]
    Pozdrawiam.

  8. Bellatrix @
    Zajrzyj do artykułu źródłowego (Apollon). Po pierwszym odkryciu profesora z pobliskiego uniwersytetu w Mostarze – pracę kontynuowali uczeni z Norwegii, znajdując około 30 wraków z amforami. Samo Desilo znajduje się nad brzegiem Neretwy, 20 km od jej ujścia, na szczegółowej mapie jest tam teren bagnisty i dwie wioski.

  9. Artykuł źródłowy mi nie wchodzi :/ w ogóle strona się buntuje… :(

  10. No niestety, Norwegowie coś zrobili z tą stroną i link nie działa.

  11. Miejsca, oczywiście, nie odnalazłam. Myślę, że przydałaby się ekspertyza geologów – być może 2 tysiące lat temu wybrzeże wyglądało inaczej, co dałoby jakieś wskazówki.
    Albo rok był suchy i statki zatrzymywały się na mieliznach?

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s