bede bardzo wdzieczna.

pozdrawiam cieplo

Patrycja

Rozważam też publikowanie postow i tutaj i w bloksie, wtedy będa dwie rożne szaty do wyboru.

Dodam, że dla mnie męczące są właśnie jasne strony, bo emitują więcej światła, a niestety i w pracy i hobystycznie spędzam mnóstwo czasu przed komputerem. Ciemne tło mniej męczy mi oczy.

do wnętrza piramidy nie wolno wchodzić bodaj od roku (ja byłem pół roku temu). Zamknęli też dojście do najstarszej budowli w Chichen, tj. do Akab-Dzib (na wschód od “Kościoła” i “Domu Mniszek”), postawili płotek na drodze, a jak chciałem przejść, od razu się jakiś stróż z gwizdkiem przypałętał. INAH w ogóle wszystko ostatnio zamyka – chrzanić wnętrze piramidy w Chichen, ale po pierwsze zamknęli na 10 lat wstęp do grobowca króla Pakala w Palenque, jechałem pół świata żeby to zobaczyć a tu d… blada. Z drugiej strony, jak mają ludzie wszystko zatratować i zadeptać, to może dobrze, żeby zabytki co jakiś czas odpoczywały od tłumów.

Jeśli chodzi o brodacza z Chichen – faktycznie Kukulkan był wyobrażany z brodą i chyba jego wizerunek przynieśli na Jukatan Toltekowie, bo w sztuce Majów epoki klasycznej takie brodate postacie nie występują (chyba? u Coe nie udało mi się znaleźć jednoznacznego stwierdzenia). Brodate postacie, takie jak Quetzalcoatl, występują natomiast w sztuce wyżyn środkowego Meksyku (nie tylko u Tolteków ale i u Misteków, choćby w słynnym Kodeksie Nuttal), więc tłumaczenie że Majowie zaczerpnęli go stamtąd (np. od tolteckich najeźdzców) wydaje się logiczne, nie ma tu co się “nie statysfakcjonować”. Po prostu tak chyba było.

Natomiast pytanie KIM BYŁY te brodate postacie, skąd amerykańscy tubylcy wzięli sobie ich wyobrażenie, czy dotyczą one realnie istniejących, historycznych ludzi itd. itp. oczywiście pozostaje jak dotąd BEZ ODPOWIEDZI. Ale to pytanie nie dotyczy wyłącznie Chichen Itza, dotyczy całej Mezoameryki i obszaru andyjskiego też (Wirakocza!). Nie wiemy tego i być może nigdy się nie dowiemy. Ruiny Jukatanu akurat są mało pomocne, bo – w przeciwieństwie do klasycznych miast Majów z Peten i Chiapas – nie mieli tam zwyczaju zbyt intensywnego pokrywania budowli inskrypcjami dynastycznymi czy kalendarzowymi. Każda ruina z Obszaru Centralnego Majów ma swoją historię – daty, imiona władców, wydarzenia, bitwy, małżeństwa. A na Jukatanie są zaledwie pojedyncze daty, kilka imion (i to nie wszędzie), nieco dłuższe inskrypcje (przedtolteckie) są w Chichen, ale dotyczą nie historii ale jakiśch rytuałów. No a Toltekowie i inni meksykańscy najeźdzcy nie mieli zwyczaju rycia inskrypcji, sami nie mieli pisma w pełnym tego słowa rozumieniu, zaś nie przejęli tego zwyczaju od podupadających Majów. Pod koniec Majowie pisali już tylko w swoich księgach harmonijowych, te zaś zbiory jak wiemy puścił z dymem nasz niezastąpiony biskup de Landa. Więcej o historii miast Jukatanu wiemy ze źródeł spisanych pismem łacińskim po podboju hiszpańskim, ale te źródła są tak mętne i sprzeczne, że trzeba do nich podchodzic z dużą ostrożnością – ci ludzie (Majowie) nie myśleli o czasie w kategoriach linearnych, ale cyklicznych, mieszali historię z mitem i z samospełniającymi się przepowiedniami. Niewykluczone zresztą że te spalone przez Hiszpanów ksiegi zawierały taki sam mętlik, co źródła spisywane/dyktowane przez Majów w okresie kolonialnym.

Oczywiście zostaje jeszcze archeologia. Jak ktoś znajdzie szkielety jakiśch Żydów czy innych wikingów zagrzebane pod piramidą, to sprawa się wyjaśni.